ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ 30 του διπολικού συστήματος. Η ειρηνική διάλυση μιας τόσο έντονα ανταγωνιστικής διεθνούς τάξης συνιστά ιστορική εξαίρεση και απαιτεί ερμηνεία όχι μόνο σε επίπεδο γεγονότων, αλλά και σε επίπεδο συστημικής λογικής. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η μεταβολή των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη δεκαετία του 1980. Η ανάληψη της ηγεσίας από τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ συνοδεύτηκε από μια ριζική επαναξιολόγηση του κόστους του ανταγωνισμού. Η σοβιετική οικονομία αδυνατούσε πλέον να στηρίξει τη στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Δύση, ενώ η κοινωνική κόπωση και η τεχνολογική υστέρηση κατέστησαν τη διατήρηση του status quo μη βιώσιμη. Η σοβιετική επιλογή της μεταρρύθμισης και της αποκλιμάκωσης δεν υπήρξε μόνο ένδειξη αδυναμίας, αλλά και συνειδητή (μολονότι τελικά αποτυχημένη) στρατηγική, με σκοπό την αποφυγή της εσωτερικής αποσύνθεσης. Σε συστημικό επίπεδο, η κατάρρευση του διπολισμού κατέστη δυνατή επειδή οι κανόνες του Ψυχρού Πολέμου είχαν ήδη εσωτερικευθεί. Οι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων, η πρακτική της αποτροπής και η εμπειρία της αυτοσυγκράτησης επέτρεψαν τη μετάβαση σε μια νέα τάξη πραγμάτων, χωρίς να μεσολαβήσει γενικευμένη βία με τη μορφή ενός ηγεμονικού πολέμου (όπως είχε συμβεί σε αντίστοιχες μεταβατικές περιόδους κατά το παρελθόν). Το τέλος του συστήματος δεν σήμανε την κατάρρευση της διεθνούς τάξης, αλλά τον μετασχηματισμό της. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου και η επανένωση της Ευρώπης συμβόλισαν την αποσύνθεση των σφαιρών επιρροής που είχαν αποτελέσει θεμέλιο της μεταπολεμικής σταθερότητας.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=