ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ; 29 ρήγαγε ένα παράδοξο αίσθημα κανονικότητας της κρίσης. Η επαναλαμβανόμενη εμπειρία επικίνδυνων αντιπαραθέσεων που δεν οδηγούσαν σε καταστροφή ενίσχυσε την (όπως αποδείχτηκε εσφαλμένη) πεποίθηση ότι το σύστημα θα μπορούσε να αντέξει για πάντα. Αυτή η κανονικοποίηση του κινδύνου ενσωματώθηκε στη στρατηγική σκέψη των υπερδυνάμεων, αλλά αύξησε τη μακροπρόθεσμη ευαλωτότητα του συστήματος σε απρόβλεπτες αλλαγές. Η διεθνής τάξη του Ψυχρού Πολέμου ήταν σταθερή, αλλά όχι δίκαια· προβλέψιμη, αλλά όχι ειρηνική· ανθεκτική, αλλά όχι προσαρμοστική. Οι αντιφάσεις αυτές δεν την κατέστησαν αμέσως μη βιώσιμη, αλλά εξηγούν γιατί, όταν οι δομικές συνθήκες μεταβλήθηκαν, η κατάρρευσή της υπήρξε ταχεία και σε μεγάλο βαθμό ειρηνική. Η τάξη αυτή είχε σχεδιαστεί για τη διαχείριση της σύγκρουσης, όχι για τη σταδιακή ενσωμάτωση της αλλαγής. Βασιζόταν στην προϋπόθεση ότι οι υπερδυνάμεις –και επομένως οι πόλοι του συστήματος– θα παρέμεναν εσαεί δύο και ότι η συνοχή στο εσωτερικό των αντίστοιχων συνασπισμών (οπωσδήποτε του σκληρού πυρήνα τους) θα παρέμενε λίγο πολύ αναλλοίωτη. Όταν ο διπολισμός έπαψε να λειτουργεί ως μηχανισμός πειθαρχίας, οι κεντρικοί θεσμοί του (ο ΟΗΕ ήταν το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα) διατηρήθηκαν, αλλά η δομή της ισχύος άλλαξε. Έτσι, η αποδόμηση του συστήματος εξελίχθηκε περισσότερο ως θεσμικός μετασχηματισμός παρά ως βίαιη ρήξη. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν υπήρξε αποτέλεσμα στρατιωτικής ήττας ή αιφνίδιας γεωπολιτικής μετατόπισης, αλλά προϊόν βαθιών μεταβολών στο εσωτερικό του ίδιου
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=