ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ 28 ασφάλειας. Για τα κράτη που εντάχθηκαν στους δύο ψυχροπολεμικούς συνασπισμούς, ιδίως στην Ευρώπη, ο διπολισμός παρείχε ένα σχετικά προβλέψιμο και σταθερό περιβάλλον. Αντιθέτως, για μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου ο Ψυχρός Πόλεμος σήμαινε διαρκή αστάθεια. Πραξικοπήματα, εμφύλιοι πόλεμοι και εξωτερικές παρεμβάσεις αποτέλεσαν δομικό στοιχείο της διεθνούς εμπειρίας στην Ασία, στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Η ειρήνη στο κέντρο συνοδεύτηκε από βία στην περιφέρεια. Η περιφερειακή αστάθεια δεν αποτέλεσε παρεπόμενο της τάξης, αλλά αναγκαία συνθήκη της λειτουργίας της. Η αποτροπή του άμεσου πολέμου μεταξύ των υπερδυνάμεων προϋπέθετε τη διοχέτευση του ανταγωνισμού σε λιγότερο κρίσιμα γεωγραφικά και πολιτικά πεδία. Έτσι, η ασφάλεια κατανεμήθηκε κι αυτή ιεραρχικά, με τη σταθερότητα να συγκεντρώνεται στο κέντρο και την αβεβαιότητα να μετατίθεται στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. Μία άλλη αντίφαση αφορούσε τη χρονική διάσταση της σταθερότητας. Το σύστημα ήταν αποτελεσματικό στη διαχείριση βραχυπρόθεσμων κινδύνων, αλλά λιγότερο ικανό να αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμες μεταβολές. Κοινωνικές πιέσεις, οικονομικές ανισορροπίες και πολιτισμικές ανακατατάξεις συσσωρεύονταν κάτω από την επιφάνεια της στρατηγικής ισορροπίας. Η σταθερότητα διατηρούνταν όχι μέσω προσαρμογής, αλλά μέσω επίσημης αναστολής της αλλαγής, καθιστώντας το σύστημα τελικά άκαμπτο. Ωστόσο, η επιφανειακή ακινησία δεν ανέστειλε την κίνηση των βαθύτερων δυνάμεων της Ιστορίας. Η ίδια η επιτυχία της αποτροπής του πολέμου ανάμεσα στις υπερδυνάμεις πα-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=