ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ; 25 πολλοίς εξηγεί γιατί ένα τόσο συγκρουσιακό σύστημα κατόρθωσε να επιβιώσει για σχεδόν μισό αιώνα χωρίς να καταλήξει σε παγκόσμιο πόλεμο. Η δημιουργία του Κινήματος των Αδεσμεύτων εξέφρασε την προσπάθεια μιας μεγάλης ομάδας κρατών να αμφισβητήσουν τη διπολική λογική χωρίς να ενταχθούν σε κάποιο από τα δύο στρατόπεδα. Για πολλά κράτη της Ασίας, της Αφρικής και αργότερα της Λατινικής Αμερικής η αδέσμευτη στάση δεν αποτελούσε εκδήλωση ιδεολογικής ουδετερότητας, αλλά στρατηγική επιβίωσης σε ένα διεθνές σύστημα που παρήγε ασφάλεια κυρίως για το κέντρο του και όχι για την περιφέρειά του. Ωστόσο, παρά τη ρητορική των Αδεσμεύτων περί αυτονομίας και συλλογικής δράσης, το περιθώριο πραγματικά αδέσμευτης πολιτικής υπήρξε μικρό. Οι οικονομικές εξαρτήσεις, οι ανάγκες ασφάλειας και οι πιέσεις των υπερδυνάμεων περιόρισαν τη δυνατότητα συγκρότησης ενός τρίτου, αυτόνομου πόλου ισχύος. Οι Αδέσμευτοι δεν διέθεταν τους στρατηγικούς πόρους (οικονομικούς, στρατιωτικούς, τεχνολογικούς, πολιτικούς) προκειμένου να επηρεάζουν καθοριστικά τις παγκόσμιες ισορροπίες. Σχημάτιζαν πλειοψηφίες στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, αλλά η επιρροή τους εξαντλούνταν στην υιοθέτηση μη δεσμευτικών ψηφισμάτων. Το Κίνημα των Αδεσμεύτων ανέδειξε έτσι μία κρίσιμη αντίφαση της μεταπολεμικής τάξης: ενώ παρουσιαζόταν ως καθολική και πολυμερής, λειτουργούσε στην πράξη ως ιεραρχημένο σύστημα, στο οποίο η επιλογή της ουδετερότητας ήταν περισσότερο εξαίρεση παρά βιώσιμη κανονικότητα.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=