ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ; 21 κών εξελίξεων που κατέστησαν τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων δομικό χαρακτηριστικό της διεθνούς τάξης. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 η αρχική υπόθεση μιας ενιαίας, καθολικής τάξης υποχώρησε μπροστά στην πραγματικότητα της ιδεολογικής, στρατηγικής και οικονομικής ασυμβατότητας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Σοβιετικής Ένωσης. Ο διπολισμός προέκυψε ως η μόνη βιώσιμη μορφή οργάνωσης της μεταπολεμικής ισχύος, καθώς αντανακλούσε την πρωτοφανή συγκέντρωση δύναμης στα χέρια δύο κρατών. Η Ευρώπη, παραδοσιακό κέντρο του διεθνούς συστήματος, εξήλθε από τον πόλεμο στρατιωτικά εξαντλημένη, οικονομικά αποδιοργανωμένη και πολιτικά εξαρτημένη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν συντριπτική οικονομική υπεροχή και παγκόσμια στρατιωτική εμβέλεια, ενώ η Σοβιετική Ένωση διέθετε τεράστια χερσαία ισχύ και είχε εξασφαλίσει τον έλεγχο επί της Ανατολικής Ευρώπης. Η ιδεολογική διάσταση του ανταγωνισμού επιτάχυνε αυτή τη διαδικασία. Ο φιλελεύθερος καπιταλισμός και ο σοβιετικός σοσιαλισμός δεν συνιστούσαν απλώς διαφορετικά πολιτικοοικονομικά μοντέλα, αλλά ανταγωνιστικές αξιώσεις καθολικότητας. Κάθε πλευρά αντιλαμβανόταν την επέκταση της επιρροής της άλλης όχι ως απλή γεωπολιτική εξέλιξη, αλλά ως απειλή προς τη νομιμοποίηση και τη βιωσιμότητα του ίδιου του συστήματός της. Η ασφάλεια έγινε αδιαχώριστη από την ιδεολογία. Ο διπολισμός θεσμοποιήθηκε μέσω της συγκρότησης ανταγωνιστικών συμμαχικών δομών. Η ίδρυση του ΝΑΤΟ το 1949 σηματοδότησε την ανάληψη μόνιμης αμερικανικής δέσμευσης για την ασφάλεια της Δυτικής Ευρώπης, μετα-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=