Ένας κόσμος χωρίς κανόνες;

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ 18 κτονικής του μεταπολεμικού κόσμου υπήρξε η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος αντικατέστησε την (εντέλει αποτυχημένη) Κοινωνία των Εθνών. Ο νέος οργανισμός σχεδιάστηκε εξαρχής ως μηχανισμός διαχείρισης της ισχύος των μεγάλων δυνάμεων και όχι ως φόρουμ αφηρημένης νομικής ισότητας. Το Συμβούλιο Ασφαλείας, με τη μόνιμη συμμετοχή και το δικαίωμα αρνησικυρίας των πέντε μεγάλων νικητών του πολέμου, ενσωμάτωνε θεσμικά την παραδοχή ότι καμία διεθνής τάξη δεν μπορεί να λειτουργήσει ερήμην –ή, πολύ περισσότερο, εναντίον– των ισχυρότερων κρατών. Η σταθερότητα προκρινόταν έναντι της τυπικής ισοτιμίας. Ο ΟΗΕ δεν κατασκευάστηκε για να λειτουργεί ως υπερεθνική αρχή με εκτελεστικές αρμοδιότητες. Δεν θα ήταν αμερόληπτο δικαστήριο με δυνατότητα επιβολής ποινών ούτε μηχανισμός εξαναγκασμού των ισχυρών: η Ελλάδα το διαπίστωσε από πρώτο χέρι τη δεκαετία του 1950, όταν επιχείρησε ανεπιτυχώς να χρησιμοποιήσει τα Ηνωμένα Έθνη ως μέσο για την προώθηση της διευθέτησης του Κυπριακού πάνω στη βάση της αρχής της αυτοδιάθεσης των λαών. Η οικονομική διάσταση της τάξης θεωρήθηκε εξίσου κρίσιμη. Η Διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς (1944) οδήγησε στη δημιουργία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, με στόχο τη σταθεροποίηση των νομισμάτων, τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου και τη χρηματοδότηση της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Η εμπειρία της Μεγάλης Ύφεσης του Μεσοπολέμου είχε καταστήσει σαφές ότι η οικονομική απορρύθμιση μπορούσε να μετατραπεί σε γεωπολιτικό καταλύτη. Η ανεξέλεγκτη

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=