ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ; 17 ντρικό χαρακτηριστικό του νέου πλαισίου ήταν η προσπάθεια να συνδυαστεί η κανονιστική φιλοδοξία με τον ρεαλισμό της ισχύος. Η εμπειρία της προηγούμενης αποτυχίας είχε καταστήσει σαφές ότι ούτε η απλή ισορροπία ισχύος ούτε η αφηρημένη κανονιστικότητα επαρκούσαν από μόνες τους. Η σταθερότητα προϋπέθετε θεσμούς ικανούς να απορροφούν την ένταση του ανταγωνισμού και ταυτόχρονα να ενσωματώνουν τις άνισες κατανομές ισχύος. Η μεταπολεμική διεθνής τάξη δεν κατάργησε την ισχύ ως μέσο επιβολής της θέλησης των δυνατών εις βάρος των αδυνάτων. Κάθε άλλο. Ο διάλογος των Αθηναίων και των Μηλίων, όπως παραστατικά τον αποτυπώνει ο Θουκυδίδης, επαναλήφθηκε με ποικίλες παραλλαγές αλλά με την ίδια βασική επωδό: ο αδύναμος υποχωρεί όσο του επιβάλλει η αδυναμία του. Οι ισχυρές χώρες συνέχισαν να ασκούν πίεση, να επεμβαίνουν και να διαμορφώνουν εξελίξεις εις βάρος ασθενέστερων κρατών, είτε μέσω ευθείας χρήσης στρατιωτικών μέσων είτε μέσω άλλων μορφών εξαναγκασμού. Ωστόσο, η προσφυγή στη βία δεν μπορούσε πλέον να εμφανιστεί ως αυτονόητη έκφραση δικαιώματος του ισχυρού. Ακόμα και σε περιπτώσεις κατάφωρης ανισορροπίας δύναμης –όπως στις επεμβάσεις των υπερδυνάμεων στις σφαίρες επιρροής τους κατά τον Ψυχρό Πόλεμο– η επιβολή συνοδευόταν από ένα λεξιλόγιο νομιμοποίησης: «αποκατάσταση της τάξης», «προστασία της σταθερότητας», «άμυνα έναντι εξωτερικής απειλής». Σε αυτή τη συνειδητή σύνθεση εδράστηκε η αρχιτεκτονική της μεταπολεμικής τάξης. Ένας από τους θεμέλιους λίθους της θεσμικής αρχιτε-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=