Ζαφειρένια μάτια: Από τον Πόντο στη Θεσσαλονίκη

ΖΑΦΕΙΡΕΝΙΑ ΜΑΤΙΑ 13 την απόφασή μου εκείνης της εποχής και να διηγηθώ την ιστο­ ρία μου, η ευθύνη δεν είναι αποκλειστικά δική μου. Ήμουν βαθιά πεπεισμένος πως Ιστορία χωρίς τεκμήρια και πηγές δεν ήταν Ιστορία. Και η παραδοχή αυτή με έκανε να αναβάλλω συνεχώς τη συγγραφή της, αφού ήθελα να συγκρίνω και να συσχετίσω όλες τις πηγές: τα τετράδια, τα ημερολόγια, τις φωτογραφίες, τα αρχεία. Όταν το 1990 αποφάσισα πως είχε πια έρθει ο καιρός, συνέ­ βη κάτι αναπάντεχο· επιστρέφοντας με την Ελπίδα από ένα συνέδριο στη Γενεύη –με είχε στείλει το Πανεπιστήμιο της Θεσ­ σαλονίκης στο οποίο εργαζόμουν– βρήκα σημάδια διάρρηξης στο πατρογονικό μου σπίτι στη συνοικία του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη, όπου και έμενα. Μπήκα ανήσυχος και ταραγμένος στο γραφείο του παππού μου του Ευγένιου. Άνοιξα τα παντζού­ ρια και άφησα τις ζεστές ακτίνες του θεσσαλονικιώτικου ήλιου να εισβάλουν στον χώρο. Κάτω από το αμείλικτο φως τους η κατάσταση που μου αποκαλύφτηκε μου προξένησε τρόμο· ένα σωρό αντικείμενα ήταν ριγμένα ανάκατα στο δάπεδο: σχισμένα χαρτιά, μουντζουρωμένοι φάκελοι, βιβλία με τη ράχη αναποδο­ γυρισμένη, μελάνια στα έπιπλα. Στράφηκα στο συρτάρι όπου είχα τοποθετήσει, πολλά χρόνια πριν, μετά τον θάνατο των παπ­ πούδων μου, τα πολύτιμα τεκμήριά μου: το Ημερολόγιο της γιαγιά Καλλιρρόης, τα γραπτά σημειώματα του παππού Ευγέ­ νιου και το τενεκεδένιο κουτί από μπισκότα, στο οποίο επί χρόνια η γιαγιά Καλλιρρόη φύλαγε τις φωτογραφίες της. Το συρτάρι είχε παραβιαστεί, η κλειδαριά του έχασκε στο δάπεδο και τα τεκμήρια είχαν εξαφανιστεί. Με κυρίεψαν η απογοήτευση, η απελπισία και το συναίσθημα πως ήμουν τε­ λείως άχρηστος. Χρειάστηκε όλη η παραμυθητική συμβολή της