Ταξίδι στη σκιά του Βυζαντίου

ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ 35 σχου, ο Σωφρόνιος, θα έβλεπε το ανατολικό μισό της βυζαντινής επικράτειας να καταρρέει και να κατακερματίζεται. Σε προχωρη- μένη ηλικία ο Σωφρόνιος χρίστηκε πατριάρχης Ιεροσολύμων και ανέλαβε να υπερασπιστεί τους Αγίους Τόπους απέναντι στην πρώτη στρατιά του ισλάμ που σάρωνε την Αραβία, κατακτώντας τα πάντα στο πέρασμά της. Έχοντας μόλις βγει από την έρημο, οι Άραβες δεν ήταν ιδιαί- τερα εξοικειωμένοι με την τεχνική της πολιορκίας: όταν αναχαι- τίστηκε έξω από τη Δαμασκό, ο σπουδαίος στρατός του Προφήτη αναγκάστηκε να δανειστεί μία σκάλα από ένα κοντινό μοναστήρι για να σκαρφαλώσει στα τείχη. Ωστόσο, από τη στιγμή που οι αυτοκρατορικές λεγεώνες είχαν πέσει σε ενέδρα καθώς διέσχιζαν τον ποταμό Γιαρμούκ, δεν υπήρχε προοπτική βοήθειας για την Ιερουσαλήμ. Ύστερα από πολιορκία που κράτησε δώδεκα μήνες, ο Σωφρόνιος ήταν έτοιμος να παραδοθεί, θέτοντας μόνο έναν όρο: δεν θα παρέδιδε την Ιερουσαλήμ στα χέρια κάποιου στρατηγού∙ οι Άγιοι Τόποι θα παραδίδονταν μόνο στον ίδιο τον χαλίφη. Μία μέρα του Φεβρουαρίου του έτους 638 μ.Χ., ο χαλίφης Ομάρ εισήλθε στην Ιερουσαλήμ πάνω σε μία λευκή καμήλα. Ο χαλίφης φορούσε τα βρόμικα ρούχα με τα οποία είχε διεξαγάγει την εκστρατεία του∙ όμως ο πατριάρχης ήταν ντυμένος μεγαλο- πρεπώς με τα άμφια από αυτοκρατορικό μετάξι. Ο Σωφρόνιος παρέδωσε τα κλειδιά της πόλης, και δακρυσμένος ακούστηκε να ψιθυρίζει: «Ιδού το βδέλυγμα της καταστροφής, όπως το ανέφε- ρε ο προφήτης Δανιήλ». Συντετριμμένος, πέθανε λίγους μήνες αργότερα. Η σορός του τάφηκε στα ερείπια της μονής του Αγίου Θεοδοσίου∙ στη διπλα- νή κόγχη αναπαυόταν η σορός του φίλου, δασκάλου και συντα- ξιδιώτη του Ιωάννη Μόσχου. Ο Σωφρόνιος είχε εκπληρώσει ευλαβικά την τελευταία επιθυμία του φίλου του: να μεταφερθεί η ταριχευμένη σορός του από την Κωνσταντινούπολη, ώστε να