Ταξίδι στη σκιά του Βυζαντίου

TAΞΙΔΙ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 28 της Ελλάδας (ή ακόμα και στο Σινά ή στους Αγίους Τόπους), είναι ελεύθεροι να το κάνουν. Το Λειμωνάριο ήταν μια συλλογή από τα πλέον αξιομνημό- νευτα αποφθέγματα, ανεκδοτολογικές ιστορίες και ιερές αφηγή- σεις που είχε συλλέξει ο Μόσχος στη διάρκεια των ταξιδιών του και ανήκε σε μία μακρά παράδοση ανάλογων κειμένων με απο- φθέγματα ή πατερικές διδαχές. Ωστόσο, τα γραπτά του Μόσχου είναι απείρως πιο παραστατικά, γλαφυρά και χιουμοριστικά σε σύγκριση με εκείνα ανταγωνιστών ή συγχρόνων του, και σχεδόν το μοναδικό διασωθέν δείγμα, ενώ η ανάγνωσή τους παραμένει ειλικρινά απολαυστική. Πέρα από το πνευματικό του μήνυμα που παραμένει ισχυρό, σε ένα άλλο επίπεδο μπορούμε ακόμα να απολαύσουμε το βιβλίο και ως έναν συναρπαστικό ταξιδιωτικό οδηγό. Ο Μόσχος έκανε ό,τι και ένας σύγχρονος ταξιδιωτικός συγγραφέας: περιπλανή- θηκε στον κόσμο αναζητώντας περίεργες ιστορίες και αξιοσημείω­ τες μαρτυρίες περιηγητών. Πράγματι, το βιβλίο του μπορεί να θεωρηθεί μέγα αριστούργημα της βυζαντινής ταξιδιωτικής λο- γοτεχνίας. Ο Μόσχος δεν ήταν απλώς ένας συγγραφέας με ολο- ζώντανη και απολαυστική γραφή, αλλά είχε να διηγηθεί και μια συναρπαστική ιστορία. Αν διαβάσει κανείς πίσω από τις γραμμές των απομνημονευ- μάτων του Ιωάννη Μόσχου, θα διαπιστώσει πως μαζί με τον φίλο του ταξίδευαν σε επικίνδυνες εποχές. Μετά την κατάρρευ- ση της μεγάλης προσπάθειας του Ιουστινιανού να αναγεννήσει την αυτοκρατορία, το Βυζάντιο δεχόταν επιθέσεις στα δυτικά από τους Αβάρους, τους Σλάβους, τους Γότθους και τους Λομβαρδούς∙ ενώ στα ανατολικά κορυφώνονταν οι επιδρομές από τους νομά- δες της ερήμου και τις στρατιές των Σασσανιδών της Περσίας. Οι σπουδαίες πόλεις της ανατολικής Μεσογείου βρίσκονταν σε παρακμή∙ στην Αντιόχεια, καλύβες γεμάτες με πρόσφυγες ξεφύ-