Ταξίδι στη σκιά του Βυζαντίου

TAΞΙΔΙ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 18 για τη μόνη καταγεγραμμένη περίπτωση γυναίκας που έγινε δε- κτή στο Όρος στη χιλιόχρονη ιστορία του Άθω και σίγουρα απο- τελεί το μόνο αρχείο ενός κατά τα φαινόμενα εξαιρετικά ανίερου αθωνικού ménage-à-trois. Με εξαίρεση αυτή τη μοναδική παρέκκλιση, το Άγιο Όρος παραμένει μία αυτοδιοικούμενη μοναστική πολιτεία αφιερωμέ- νη στην προσευχή, στην αγνότητα και στην ανόθευτη, άσπιλη ορθοδοξία. Στη Σύνοδο της Φλωρεντίας, το 1439 , οι αθωνίτες μοναχοί ήταν εκείνοι που αρνήθηκαν την ένωση της Ρωμαιοκα- θολικής και της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με αντάλλαγ- μα τη στρατιωτική βοήθεια της Δύσης κατά των Οθωμανών∙ αυτό οδήγησε στην πτώση της Κωνσταντινούπολης δύο δεκαε- τίες αργότερα, ωστόσο η ορθοδοξία επιβίωσε άθικτη δογματικά. Η βαθιά περηφάνια για την ορθοδοξία, σε συνδυασμό με την έντονη καχυποψία για τα υπόλοιπα δόγματα, παραμένει μέχρι σήμερα η καθοριστική ιδεολογία στον Άθω. Αποβιβάστηκα στη Δάφνη, πήρα το παλιό λεωφορείο για τη μοναστική πρωτεύουσα, τις Καρυές, και συνέχισα κατηφορίζοντας αργά πεζή τα παμπάλαια, φθαρμένα από τα βήματα λιθόστρωτα, ανάμεσα σε φασκομηλιές που έφταναν ως το γόνατο και σύννε- φα από κίτρινες πεταλούδες, μέχρι τη μονή Ιβήρων. Οι μοναχοί μόλις είχαν ολοκληρώσει τον εσπερινό. Καθώς ήταν ένα υπέροχο μυρωμένο βράδυ, πολλοί από αυτούς βρίσκο- νταν στον αυλόγυρο και απολάμβαναν τη σκιά των κυπαρισσιών πλάι στο καθολικό. Ο πατέρας Ιάκωβος, ο αρχοντάρης της μονής, καθόταν στα σκαλιά της θολωτής οθωμανικής κρήνης, ακούγοντας το νερό που έρεε από το στόμιο στο κοίλωμα. Όταν με είδε να μπαίνω στην αυλή, σηκώθηκε. «Καλωσόρισες» είπε. «Σε περιμέναμε». Ο Ιάκωβος ήταν ένας ομιλητικότατος, γεροδεμένος, κοντός μοναχός, με μια γενειάδα που τον έκανε να μοιάζει με ληστή. Στο