Ταξίδι στη σκιά του Βυζαντίου

ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ 17 τους αμμουδερούς κόλπους, στεφανώνοντας τους πρόποδες του βουνού. Πρόκειται για τεράστια συγκροτήματα κτισμάτων, γκρί- ζα φρούρια σε μέγεθος μικρών ιταλικών ορεινών πόλεων, με ξύλινα σκαλιστά μπαλκόνια που αιωρούνται κάτω από θολωτούς τρούλους και ογκώδη μεσαιωνικά αντερείσματα. Τα θεμέλια του πρώτου αθωνίτικου μοναστηριού τα έθεσε τον ένατο αιώνα ο άγιος Ευθύμιος από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος απαρνήθηκε τα εγκόσμια σε ηλικία δεκαοκτώ ετών, άρχισε να κινείται στα τέσσερα και τρεφόταν με χόρτα∙ αργότερα έγινε στυ- λίτης και επέπληττε τους εν Χριστώ αδελφούς του από την κορυ- φή ενός στύλου. Περίπου διακόσια χρόνια αργότερα –όταν πια η φήμη του αγίου Ευθυμίου είχε οδηγήσει στο να δημιουργηθούν πολλές μονές και σκήτες γύρω από τα αρχικά θεμέλια–, στα αυ- τιά του αυτοκράτορα του Βυζαντίου έφτασε η φήμη ότι οι καλό- γεροι συνήθιζαν να διαφθείρουν τις κόρες των βοσκών που ανέβαιναν στο βουνό για να πουλήσουν γάλα και μαλλί. Εξέδω- σε ένα διάταγμα που απαγόρευε σε όλα τα πλάσματα θηλυκού γένους –γυναίκες, αγελάδες, φοράδες ή σκυλιά– να πατάνε το πόδι τους εντός των ορίων του Όρους. Σήμερα από τον κανόνα εξαιρούνται μόνο οι γάτες, ενώ λέ- γεται ότι τον Μεσαίωνα η ίδια η Παναγία δεν επέτρεψε την εί- σοδο σε δύο αυτοκράτειρες του Βυζαντίου. Ωστόσο, πριν από 140 χρόνια, το 1857 , η Παρθένος φάνηκε αρκετά ελαστική, επι- τρέποντας σε μία μακρινή θεία μου από τη βικτοριανή εποχή, τη Βιρτζίνια Σόμερς, να περάσει δύο μήνες σε μια σκηνή στο Άγιο Όρος, μαζί με τον σύζυγό της και τον αμφιλεγόμενο προραφαη- λίτη καλλιτέχνη Κουτς Λίντσεϊ. Από εκείνη την επίσκεψη έχει διασωθεί μια επιστολή της Βιρτζίνια, όπου περιγράφει ότι οι μοναχοί την είχαν οδηγήσει στους κήπους της μονής και επέμε- ναν να δοκιμάσει τους καρπούς από κάθε δέντρο που συναντού- σαν∙ αναφέρει ότι δοκίμασε ρόδι, κίτρο και ροδάκινο. Πρόκειται