Στην άκρη του γκρεμού Ελλάδα 2007-2019

Ελλάδα 2007-2009: Προμηνύματα, μηνύματα και αυταπάτες 25 από τις δημόσιες επενδύσεις σε έργα υποδομής είχαν ημερομηνία λήξης. Το μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης ήταν υπερβολικό, όπως και το ποσοστό των εισαγόμενων σε αυτήν. Το δυναμικό τμήμα που παρήγε διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες παρέμενε περιορισμένο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγικής δομής «βολευόταν» όλο και περισσότερο σε προϊόντα και δραστηριότητες μειωμένης και επιδεινούμενης ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, η χώρα είχε ένα από τα πλέον ενεργοβόρα και περιβαλλοντικά βρόμικα παραγωγικά συστήματα της Ευρώπης. Στις απαρχές λοιπόν της νέας εποχής του ευρώ η Ελλάδα έμοιαζε να θέλει να επαναλάβει ένα γνωστό της ιστορικό μοτίβο: την τάση να εκμεταλλεύεται ή να προσαρμόζεται με σχετική ευκολία στις «επιφανειακές» όψεις των εκάστοτε νέων διεθνών τάσεων και, αντιστρόφως, τη δυσκολία να αφομοιώνει τις πιο «απαιτητικές», που ζητούν σύνθετες και βαθύτερες αναπροσαρμογές. Αυτή, μάλιστα, η τάση στην «εύκολη ανάπτυξη» θεωρητικοποιήθηκε στον δημόσιο λόγο και «νομιμοποιήθηκε» κοινωνιολογικά. Σε αντίθεση με τη βιομηχανική εποχή, έλεγε το επιχείρημα, η «μεταβιομηχανική» ευνοεί τις μικρές διαστάσεις, την ευελιξία, τις υπηρεσίες, τις ελαφριές δομές. Η Ελλάδα, επομένως, ευνοείται αυτομάτως στη μεταβιομηχανική δομή. Στην πραγματικότητα, η κατάσταση έπρεπε να προκαλεί ανησυχίες γιατί οι δομικές ανισορροπίες και, επομένως, οι κίνδυνοι ήταν απτά και ορατά. Και αυτό ήταν το δεύτερο κακό νέο. Η δημοσιονομική ανισορροπία που είχε εκδηλωθεί με τα δημόσια ελλείμματα και το δημόσιο χρέος είχε ήδη οδηγήσει τη χώρα σε καθεστώς αυξημένης επο-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=