Ο στωικός σοφός

Ο ΣΤΩΙΚΟΣ ΣΟΦΟΣ [ 16 ] Κατά δεύτερον πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η φιλοσοφική έρευνα της στωικής φιλοσοφίας έχει διανύσει σημαντικό δρόμο τα τελευταία τριάντα χρόνια, αφήνοντας πίσω της θεωρητικές αναλύσεις του παρελ- θόντος, όπως την άποψη που κατέτασσε τη στωική διανόηση στο πλαί- σιο μιας υποτιθέμενης παρακμής της φιλοσοφίας στη μετα-αριστοτελι- κή περίοδο, ή την επίσης παρωχημένη αντίληψη που τόνιζε τα παρακ­ μιακά στοιχεία του κόσμου όπου γεννήθηκε και ωρίμασε ο στωικισμός, εντοπίζοντάς τα στην πολιτειακή οργάνωση και στην κοινωνική και πολι- τιστικήδομή τόσο των ελληνιστικών κρατών όσο και της ρωμαϊκής αυτο- κρατορίας που τα διαδέχθηκε, και περιορίζοντας ανάλογα το εύρος και τη στοχοθεσία της στωικής φιλοσοφίας. Ο στωικισμός είναι ένα φιλοσο- φικό σύστημα που συγκροτήθηκε και καλλιεργήθηκε από διανοητές πρώτου μεγέθους και κυριάρχησε για αρκετούς αιώνες, λόγω της πρω- τοτυπίας και της δυναμικής του. Επιπλέον, αν και οι πέντε αιώνες δυνα- μικής παρουσίας της στωικής φιλοσοφίας σηματοδοτούνται από πλή- θος πολιτειακών, κοινωνικών και πολιτιστικών ανακατατάξεων, αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι της εποχής είχαν την αίσθηση της παρακ- μής των θεσμών και της πτώσης και εμπλοκής της ζωής τους σε δυσβά- στακτες περιπέτειες, γεγονός που θα επηρέαζε και το περιεχόμενο και τους στόχους της φιλοσοφικής διανόησης. Αντιθέτως, μάλλον αντιλαμ- βάνονταν ως ομαλή τη συνέχεια της ζωής τους μέσα στον ελληνορωμαϊ- κό κόσμο, τον δε πολιτισμό τους τον θεωρούσαν ως έναν από τους λα- μπρότερους και πιο πολυδιάστατους όλων των εποχών, λόγω της πολι- τειακής ενοποίησης που οδήγησε στην αλληλοδιείσδυση ιδεών και πολι- τιστικών στοιχείων από όλο τον τότε γνωστό κόσμο. Αυτή την ιστορική προσέγγιση κρίναμε ορθότερο να ακολουθήσουμε στην επιλογή της κα- τάλληλης για την παρούσα έρευνα βιβλιογραφίας, χωρίς ωστόσο να πα- ραγνωρίζουμε ότι οι αλλαγές στις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες μπο- ρούν να σηματοδοτούν καινούργια προβλήματα για τους ανθρώπους κάθε εποχής, στα οποία καλούνται να απαντήσουν οι εκάστοτε φιλόσο- φοι και επιστήμονες, και τα οποία εμείς οι σύγχρονοι φιλοσοφούντες οφείλουμε να παρακολουθήσουμε μέσα από τις πηγές, επιβοηθούμενοι από ερευνητικές απόψεις με βαρύνουσα σημασία, ανεξαρτήτως μερικές φορές της χρονικής απόστασης που τις χωρίζει από την πιο σύγχρονη και εξειδικευμένη έρευνα. Έτσι, από τον εκτεταμένο κατάλογο της στωικής βιβλιογραφίας μπο- ρούμε να ξεχωρίσουμε ορισμένα έργα που συνεισφέρουν από διάφορες πλευρές στο προς εξέταση θέμα.