Ο στωικός σοφός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ [ 19 ] ρο επικεντρώνεται στο έργο του Ποσειδωνίου, του θεωρούμενουως «αι- ρετικού» σχολάρχη της πρώιμης ρωμαϊκής περιόδου της Στοάς (λόγω των τροποποιήσεων που επέφερε στο δόγμα), περιλαμβάνει ενδια­ φέρουσες παρ’ όλα αυτά αναλύσεις των θέσεων των Στωικών για τον σοφό, τόσο στο πλαίσιο της φυσικής και της γνωσιοθεωρίας τους όσο και σε αυτό της θεωρίας περί των πράξεων. 6 Το έργο The Stoic idea of the city , του Malcolm Schofield, αποτελεί τη συστηματικότερη εξέταση του χαμένου έργου του Ζήνωνος Πολιτεία και όλων των θεμάτων που άπτονται της σχέσης του ιδεώδους του σοφούμε την πολιτική πρόταση του Ζήνωνος και τις στωικές θέσεις περί του πολι- τικού βίου. Η εξέταση των ζητημάτων που αφορούν την ιδεατή κοινότη- τα σοφών, την ομόνοια και αρμονία εντός αυτής, τον έρωτα, τον γάμο, την πολιτικήδράση και τις κοινωνικές δραστηριότητες του σοφού, δύνα- ται να βρει χρήσιμες αναφορές στο συγκεκριμένο έργο. 7 Η πιο σημαντική όμως διερεύνηση της πολιτικής φιλοσοφίας των Στωικών σε όλη την έκταση και την ιστορική της εξέλιξη βρίσκεται στο έργο του AndrewErskine, The Hellenistic Stoa. Political thought and action , το οποίο, αν και δεν ασχολείται με τον σοφό παρά μόνο όταν εξετάζει κάποια επιμέρους θέματα που αναφέρονται στην Πολιτεία των σοφών του Ζήνωνος, στην ηθική ελευθερία του σοφού εντός της πολιτικής κοι- νωνίας και στη συμμετοχή αυτού στην πολιτική ζωή, 8 παρέχει ωστόσο μια πολύ χρήσιμη εικόνα των σχέσεων του ιδεώδους με το σύνολο της πολιτικής διανόησης και της πολιτικής δράσης της Στοάς. To έργο του Jean-Baptiste Gourinat, Les Stoiciens et l’ âme , συνιστά τη σημαντικότερη συμβολή στην κατανόηση της στωικής ψυχολογίας της πράξης και του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν στο ηγεμονικό του σο- φού –ο οποίος έχει κατακτήσει τον ορθό λόγο– η κατ’ αίσθησιν αντίλη- ψη, η εννοιοκτητική παράσταση (καταληπτική φαντασία), η ορμή και η συγκατάθεση. 9 6 Βλ. Ε. Καραμπατζάκη, ΟΠοσειδώνιος και η Αρχαία Στοά. Συμβολή στη μελέτη της στωι­ κής φιλοσοφίας , Ιωάννινα 1998, σ. 197-204, 222-228, 230-234 και 279-284. 7 Βλ. M. Schofield, The Stoic idea of the city , Cambridge University Press, Cambridge, New York 1991, σ. 24-26, 40-51, 60-65, 74-75, 119-130 και 151-158. 8 Βλ. A. Erskine, The Hellenistic Stoa. Political thought and action , Gerald Duckworth and Co., London 1990, σ. 40-58 και 64-70. 9 Βλ. J.-B. Gourinat, Οι Στωικοί για την ψυχή ( Les Stoiciens et l’ âme , P.U.F, Paris 1996), μτφρ. Κωνσταντίνος Πετρόπουλος, Εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1999, σ. 69-70, 89, 109 και 145-147.