Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999-2021

ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ: ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1999-2021 76 συγχαρητήρια, τις καλύτερες ευχές μου». «Και τις καλύτερες ευχές μου σε σένα» απάντησε η Λιουντμίλα, υποθέτοντας ότι επρόκειτο για πρω­ τοχρονιάτικες ευχές. Η φίλη της χρειάστηκε να της πει ότι ο άντρας της μόλις έγινε –αναπληρωτής– πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Ο σκηνοθέτης Βιτάλι Μάνσκι θα μαρτυρούσε αργότερα ότι η δήλωση του Γιέλτσιν είχε μαγνητοσκοπηθεί νωρίτερα, το τηλεοπτικό συνεργείο κρατήθηκε σε απομόνωση μέχρι τη μετάδοση, στα μέλη δεν επιτράπηκε καν να τηλεφωνήσουν στο σπίτι τους. «Κάτι βρομούσε». Και η στιγμή είχε επιλεγεί στην εντέλεια. Εκείνη την 31η Δεκεμβρίου οι Ρώσοι είχαν βουτήξει σε μια γιορταστική ζάλη που θα κρατούσε δύο εβδομάδες – αφού μετά ακολουθούσαν ακόμα τα ορθόδοξα Χριστούγεννα και η ορθόδοξη Πρωτοχρονιά. Η παράδοση των προεδρικών εξαρτημάτων –συμπεριλαμ­ βανομένης της πυρηνικής βαλιτσούλας–, η ηγεμονική σύνταξη και η ντά­ τσα που έταξαν στον Γιέλτσιν, όλα αυτά ως επί το πλείστον διέφυγαν της προσοχής των Ρώσων. Ο Βιτάλι Μάνσκι: «Όταν στις 15 Ιανουαρίου ξυ­ πνήσαμε από τη μέθη μας, βρεθήκαμε με έναν αναπληρωτή πρόεδρο που δεν ήθελε ν’ ακούσει περί εκλογών επειδή ήταν ήδη ντε φάκτο πρόεδρος». Μια μέρα νωρίτερα ο νέος ηγέτης είχε παραδώσει τα διαπιστευτήριά του με ένα εμπεριστατωμένο δοκίμιο στην εφημερίδα Nezavisimaya Gazeta . Η κατάσταση ήταν ανησυχητική, το 40 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος ήταν μαύρο, η χώρα είχε παραγίνει εξαρτημένη από την εξαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, η παραγωγή ήταν δραματικά χαμηλή, το τιμόνι έπρεπε να στρίψει εκατόν ογδόντα μοίρες. «Για πρώ­ τη φορά στα τελευταία διακόσια ή τριακόσια χρόνια υπάρχει πραγματι­ κός κίνδυνος η χώρα να βυθιστεί στο επίπεδο ενός κράτους δεύτερης ή ακόμα και τρίτης κατηγορίας». Αναδιαρθρώσεις ήταν απαραίτητες σε όλους τους τομείς. Τρεις μήνες αργότερα ο Πούτιν κέρδισε από τον πρώτο γύρο τις προεδρικές εκλογές. Ο Μάνσκι: «Πέρασε σαν καυτό μαχαίρι μέσα από βούτυρο». Παρ’ όλα αυτά, το πρώτο πρώτο του διάταγμα ως αναπληρωτή προέ– δρου, εκείνη την 31η Δεκεμβρίου 1999, αφορούσε τον προκάτοχό του. Δεν θα γίνονταν αντικείμενο έρευνας, έλεγε το κείμενο, «κατηγορίες περί διαφθοράς του απερχόμενου προέδρου και των συγγενών του». * * *