Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999-2021

ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ: ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1999-2021 74 Τελικά επέλεξε το ποντίκι που σχεδόν κανείς δεν γνώριζε. Ο τότε σύμβουλος του Κρεμλίνου Γκλεμπ Παβλόβσκι θα διηγούνταν αργότερα στο CBS News και τους συναδέλφους μου της VPRO πως όλα ήταν ήδη έτοιμα για την εκτόξευση του νέου ρώσου ήρωα, όποιος και να ήταν. «Έπρεπε να εκλεγεί πρόεδρος, κι αυτή ήταν η δική μας δουλειά. Γνώριζα την πλοκή. Χρειαζόμουν μονάχα έναν ηθοποιό». Και ήξερε κάτι ακόμη: ο κόσμος δεν πίστευε πια στην παλιά ελίτ. Ο νέος ηγέτης έπρεπε να αποτελεί μέρος της ελίτ, αυτό ήταν αναπόφευκτο, αλλά δεν έπρεπε να τον συνδέουν μ’ αυτήν. «Δεν έπρεπε να πάει από τον λαό στο Κρεμλίνο. Έπρεπε να πάει από το Κρεμλίνο στον λαό». Ήδη την άνοιξη του 1999 ο Παβλόβσκι και οι συνεργάτες του είχαν κάνει έρευνα για τις ανησυχίες των Ρώσων και για το πώς φαντάζονταν τους ήρωές τους. Βρήκαν έναν τηλεοπτικό ήρωα, τον Μαξ Ότο φον Στίρλιτς, ο οποίος πρωταγωνιστούσε σε μια δημοφιλή τηλεοπτική σειρά που είχε ήρωα έναν αξιωματικό της σοβιετικής υπηρεσίας πληροφορι­ ών, με πόστο στη ναζιστική Γερμανία. Ο Φον Στίρλιτς ήταν ένας ρώσος Τζέιμς Μποντ, εξαιρετικά καλοντυμένος, με καλούς τρόπους. Εν είδει πειράματος, τον έβαλαν μάλιστα στο εξώφυλλο του περιοδικού Kommersant-vlast ως «Πρόεδρο του έτους 2000». Οι πωλήσεις του τεύ­ χους ήταν πολύ πάνω από τον μέσο όρο. «Συνειδητοποιήσαμε ότι χρεια­ ζόμασταν έναν νέο, δυνατό, ισχυρό αξιωματικό της υπηρεσίας πληρο­ φοριών. Και αυτός ο άνθρωπος ήταν ο Πούτιν». Τον Σεπτέμβριο 1999 έλαβε χώρα μια σειρά από εντυπωσιακές τρομο­ κρατικές πράξεις, βομβιστικές επιθέσεις σε ολόκληρα οικοδομικά τε­ τράγωνα στη Μόσχα και σε δύο πόλεις στον νότο. Υπήρχαν πάνω από 300 νεκροί· επειδή επρόκειτο για συνηθισμένες συνοικίες δημιουργή­ θηκε μεγάλη ανησυχία στον πληθυσμό. Η ευθύνη αποδόθηκε σε τσε­ τσένους επαναστάτες, αλλά οι επιθέσεις δεν διαλευκάνθηκαν ποτέ. Στην πόλη Ριαζάν μερικοί άντρες πιάστηκαν κατά τύχη από απλούς αστυνο­ μικούς όταν ετοίμαζαν σάκους γεμάτους εκρηκτικά έξω από μια πολυ­ κατοικία. Αποδείχθηκε πως ανήκαν στην FSB. Η υπηρεσία πληροφο­ ριών ισχυρίστηκε ότι επρόκειτο δήθεν για μια άσκηση ετοιμότητας, αλλά κανείς δεν το πίστεψε. Περαιτέρω διερεύνηση του θέματος απο­ δείχθηκε εξαιρετικά επικίνδυνη: οι πολιτικοί κι οι δημοσιογράφοι που