Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999-2021

ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ: ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1999-2021 66 και του 2000 η αγοραστική δύναμη στη Βαρσοβία, την Πράγα και τη Βουδαπέστη αυξήθηκε κατά περίπου 60 με 70 τοις εκατό. Ο πληθωρισμός και η ανεργία μειώθηκαν. Σε πολλές πόλεις άρχισε να δημιουργείται μια νέα μεσαία τάξη. Υπήρχε οικοδομικός οργασμός. Το 1999, σύμφωνα με τις οικονομικές στατιστικές, το τέως Ανατο­ λικό Μπλοκ ως επί το πλείστον στεκόταν πάλι στα πόδια του – και τώρα με υγιή οικονομία. Οι οπαδοί του νεοφιλελευθερισμού πανηγύριζαν, άλλοι όμως πίστευαν ότι τα ίδια κι ακόμα καλύτερα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είχαν επιτευχθεί με μια πιο σταδιακή προσέγγιση. Πολ­ λή φτώχεια, ταπείνωση και άλλος ανθρώπινος πόνος θα μπορούσαν έτσι να είχαν αποφευχθεί. Επιπλέον οι διαφορές παρέμεναν μεγάλες. Στην αναγεννημένη Βαρ­ σοβία, την Πράγα και τη Βουδαπέστη ένας καθηγητής για χρόνια κέρ­ διζε ακόμη τα ίδια 150 έως 205 ευρώ τον μήνα. Έξω από την γκλαμουριά των μεγάλων πόλεων η κατάσταση ήταν πολύ πιο ανησυχητική ακόμα – η ύπαιθρος ήταν παντού διαλυμένη, στη Λειψία, το Μαγδεμβούργο και το Χέμνιτς η ανεργία το 2005 πλησίαζε ακόμα το 20 τοις εκατό. Είκοσι πέντε χρόνια μετά την πτώση του Τείχους η Παγκόσμια Τρά­ πεζα ανέφερε ότι η μετάβαση στον δυτικό σύγχρονο τρόπο ζωής υπήρξε επιτυχημένη για μονάχα το 10 τοις εκατό του πληθυσμού του τέως Ανα­ τολικού Μπλοκ. Για το 30 τοις εκατό η μετάβαση ήταν «μετρίως επιτυχη­ μένη», για το 40 τοις εκατό «μετρίως αποτυχημένη» και για το 20 τοις εκατό ήταν ξεκάθαρη καταστροφή, το εισόδημα των νοικοκυριών τους ήταν μάλιστα χαμηλότερο απ’ ό,τι το 1990. Αυτό το τελευταίο ίσχυε για πέντε από τα δώδεκα μετασοβιετικά κράτη –Ουκρανία, Μολδαβία, Γεωρ­ γία, Κιργισία και Τατζικιστάν–, και για τέσσερα από τα εφτά τέως γιου­ γκοσλαβικά κράτη – Σερβία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο και Κόσοβο. Γινόταν λόγος για «χώρες με τρεις έως τέσσερις χαμένες γενιές». 4 Ενώ όλος αυτός ο κόσμος κλονιζόταν, ένας νεαρός μυστικός πράκτορας πάσχιζε να αναρριχηθεί στη σοβιετική γραφειοκρατία. Πέρασε ταραγμέ