45 Το οικογενειακό συμβούλιο τελικά θα αποκαθίστατο το όνομα των Καβάφηδων στην Αλεξάνδρεια. Έτσι, όταν το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε την έκδοση ενός αναμνηστικού νομίσματος των πέντε ευρώ το 2013 –το Έτος Καβάφη–, με αποτυπωμένη την όψη του ποιητή, ο φόρος τιμής αποδείχτηκε ταιριαστός κατά πολλούς τρόπους. Ο Κωνσταντίνος έτρεφε μεγάλη αγάπη για τα νομίσματα, έχοντας γράψει πολλά ποιήματα ειρωνικά εστιασμένα σε νομισματικές αποτίσεις φόρου τιμής. Όμως εδώ υπάρχει μια ειρωνεία του 19ου αιώνα επίσης, που έχει πολύ να κάνει με τη σημασία των χρημάτων και του εμπορίου για την οικογένεια Καβάφη και με την αναδυόμενη αίσθηση του ποιητή σε ό,τι αφορά τη θέση του στο οικογενειακό δίκτυο. Ο ίδιος σηματοδότησε την τελική φάση της οικογένειας, το τέλος του ονόματος Καβάφη (δεν υπήρχαν άρρενες απόγονοι) μετά την απώλεια της κάποτε σημαντικής περιουσίας της οικογένειάς του. Στις λιγότερο υψιπετείς του στιγμές, ο Κωνσταντίνος συχνά εκθείαζε τη σημασία του εμπορίου και του κεφαλαίου. Σε μια επιστολή στον κληρονόμο και φίλο του Αλέκο Σεγκόπουλο (17 Οκτωβρίου 1918), έγραφε: «Μεγάλο και ωραίο πράγμα είναι το εμπόριον».4 Στον Ε. Μ. Φόρστερ είπε κάποτε: «Μη λησμονείς ποτέ για τους Έλληνες ότι είμαστε χρεοκοπημένοι. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε εμάς και σε εσάς. Είθε, αγαπητέ μου Φόρστερ, εσείς –εσείς οι Εγγλέζοι, με την ικανότητα που έχετε για περιπέτειες– να μη χάσετε ποτέ το κεφάλαιό σας, ειδάλλως θα μας μοιάσετε, ψεύτες πανούργοι και νευρικοί».5 Άλλα καταγεγραμμένα σχόλια επιβεβαιώνουν αυτά τα αισθήματα: «Το εμπόριο το έχουμε μέσα στο αίμα μας»· «Όπως ο καλός έμπορος διαφημίζει την πραγμάτεια του για να την πουλήσει, έτσι και ο ποιητής οφείλει να διαφημίσει το είδος που προσφέρει».6 Αυτές οι δηλώσεις θα πρέπει να διαβαστούν μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της ελληνικής διασποράς με τις εμπορικές της «παροικίες», που διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του ελληνικού έθνους και την εξέλιξη του σύγχρονου ελληνισμού. Για τον Κωνσταντίνο, η ύπαρξη αυτών των ελληνικών κοινοτήτων στα αστικά κέντρα του Λεβάντε ήταν ζωτικής σημασίας για την επιβίωση και την πρόοδο των ελληνικών γραμμάτων, καθώς και του εμπορίου. Δίχως αυτές, η ελληνική κουλτούρα θα έχανε τον μοναδικό κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της. Κι αυτός, ένας Αιγυπτιώ-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=