16 Η σχολή της σχόλης Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη μου μέρα στο σχολείο. Στον δρόμο που πηγαίναμε, η αγαπημένη μου νταντά Μαρία μου έδωσε το χέρι της και με προειδοποίησε: «Θα έρχεσαι εδώ κάθε μέρα. Ακόμα κι όταν βρέχει, κι όταν χιονίζει, ακόμα κι αν φυσάει δυνατά και κρυώνεις». Με φαντάστηκα να αψηφώ καταιγίδες και ανεμοθύελλες. Τρόμαξα. Η φωνή της ακουγόταν αυστηρή, όπως των γονιών μου όταν έλεγαν: «Έχω δουλειά», κι αυτό σήμαινε πως δεν μπορούσαμε να παίξουμε μαζί. Το σχολείο ήταν η δική μου δουλειά, κι είχα και δουλειά για το σπίτι από πάνω. Χρόνια αργότερα ανακάλυψα έκπληκτη πως η ισπανική λέξη escuela που σημαίνει «σχολείο» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη σχολή που σημαίνει «ελεύθερος χρόνος». Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως οι ώρες της μελέτης ήταν χρόνος αναψυχής για κάθε άνθρωπο, σε αντιδιαστολή με τη δουλειά που σε κάνει δούλο ενός αφεντικού ή του χρήματος: «Κάθε καλή πράξη ξεκινάει από τον ελεύθερο χρόνο» γράφει ο Αριστοτέλης, δηλαδή την παιδεία και την καλλιέργεια. Ο Σωκράτης αφιέρωνε μεγάλο μέρος από τον ελεύθερο χρόνο του στη σκέψη. Περιφερόταν στους δρόμους και στην Αγορά προσπαθώντας να πείσει τους Αθηναίους πολίτες να διακόψουν τις ασχολίες τους και να πιάσουν την κουβέντα. Ενσάρκωνε ένα αρχαίο ιδανικό: πίστευε πως ο ελεύθερος χρόνος έπρεπε να αφιερώνεται στη φιλία, στον διάλογο ανάμεσα στον δάσκαλο και τους μαθητές του και στη διανοητική συζήτηση. Μετά την κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών, η επόμενη κοινωνική κατάκτηση είναι η μάθηση και η γνώση. Αυτό είναι το μάθημα των αρχαίων Ελλήνων: το σχολείο, μολονότι υποχρεωτικό, μας κάνει ελεύθερους.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=