Η βίβλος της εμμηνόπαυσης: Με οδηγό την επιστήμη κι όχι τις προκαταλήψεις

Η ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ 30 Υπάρχει άλλο ένα επίπεδο πολυπλοκότητας. Η υγεία μας και το πώς γερνάμε –όχι μόνο οι ωοθήκες μας, αλλά γενικά– σχετίζονται με παρά­ γοντες όπως η διατροφή, η άσκηση, το στρες, οι σχέσεις μας, η τεκνο­ ποίηση και ο θηλασμός. Κάποιοι ονομάζουν τους παράγοντες αυτούς «τρόπο ζωής», προσωπικά όμως δεν μου αρέσει ο όρος, γιατί εδώ δεν μιλάμε για επιλογή γυμναστηρίου ή κάτι τέτοιο. Επίσης σημαντικοί είναι οι κοινωνικοί παράγοντες που επιδρούν στην υγεία, δηλαδή οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στις οποίες οι άνθρωποι γεννιούνται, μεγαλώνουν, ζουν, εργάζονται και γερνούν, και οι οποίες επηρεάζουν την υγεία και την ποιότητα ζωής τους. Αυτοί οι παράγοντες συνεπάγονται άδικες και αποτρέψιμες διαφορές στην κα­ τάσταση της υγείας μέσω πολλών μηχανισμών, όπως η έλλειψη πρό­ σβασης σε επαρκή ιατρική περίθαλψη και εκπαίδευση, οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας, η διαβίωση σε συνθήκες συνωστισμού, ο ρατσισμός και η κακή διατροφή. Οι επιδράσεις των κοινωνικοοικονομικών πα­ ραγόντων στην υγεία είναι σύνθετες, γιατί συχνά είναι συνυφασμένοι και ενίοτε δρουν αθροιστικά. Οι κοινωνικές παράμετροι της υγείας συνδέονται με την ηλικία της εμμηνόπαυσης, καθώς και με πολλά από τα συμπτώματα και τις παθήσεις που επιφέρει. Μία πολύ σημαντική κοινωνική παράμετρος της υγείας είναι η έκ­ θεση στις λεγόμενες «δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας» (adverse childhood experiences, ACEs). Σε αυτές συγκαταλέγονται οι τραυματι­ κές εμπειρίες, όπως η συναισθηματική ή σωματική κακοποίηση από έναν γονέα, η ανεπαρκής σίτιση ή ένδυση, η απώλεια ενός γονέα, η συμβίωση με ένα εξαρτημένο άτομο από αλκοόλ ή ναρκωτικά, η εμπει­ ρία ενδοοικογενειακής βίας και η σεξουαλική κακοποίηση. Οι δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας επηρεάζουν ορισμένες συμπεριφορές που επιδρούν στην εμμηνόπαυση, για παράδειγμα το κάπνισμα ή την ηλικία της πρώτης εγκυμοσύνης. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Τα ερευνητικά στοιχεία δείχνουν ότι οι εν λόγω εμπειρίες οδηγούν σε πολλά αρνητικά αποτελέσματα για την υγεία ενεργοποιώντας μία απορρύθμιση του συστήματος απόκρισης στο στρες, που επηρεάζει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, καθώς και το ενδοκρινικό και το ανοσοποιη­ τικό σύστημα. Η απορρυθμισμένη απόκριση ονομάζεται και τοξική απόκριση στο στρες, και έχει σοβαρότατες επιπλοκές. Η έκθεση σε