Ελευθερία

Ευτυχισμένα παιδικά χρόνια 27 ρίπου εβδομήντα μάρκα τον μήνα. Το διαχειριζόταν η γιαγιά μου από το Αμβούργο και –μετά τον θάνατό της το 1978– η θεία μου, η αδελφή της μητέρας μου. Μας έστελναν, λοιπόν, τακτικά δέματα. Αυτό ήταν κάθε φορά ένα τεράστιο οργανωτικό εγχείρημα για τους ανθρώπους στο Αμβούργο, για μας όμως ήταν μια βοήθεια ανεκτίμητη. Τα δέματα που λαμβάναμε ήταν και από άλλη άποψη κάτι πολύ ιδιαίτερο – κάτι που συνειδητοποιούσαμε ανοίγοντάς τα· «αυτό μυρίζει Δύση» λέγαμε. Εννοούσαμε το λεπτό άρωμα του καλού σαπουνιού ή του αρωματικού καφέ. Η Ανατολή, από την άλλη πλευρά, μύριζε έντο- να καθαριστικά, βερνίκι πατώματος και τερεβινθέλαιο. Ακόμα και σή- μερα την ανακαλώ αυτή τη μυρωδιά. Για μένα το επίσημο κράτος της ΛΔΓ ήταν η ενσάρκωση της… άγευ- στης γεύσης. Μόνο απομιμήσεις αντί για αληθινά φυσικά υλικά, ποτέ χαρούμενα χρώματα. Οι γονείς μου όλο κι έβρισκαν τρόπους για να ξεφεύγουν απ’ αυτή την έλλειψη γούστου· αγόραζαν, για παράδειγμα, τα καλοσχεδιασμένα έπιπλα των εργαστηρίων Χέλεραου, για τα οποία έπρεπε μερικές φορές να περιμένουν πολύ καιρό. Ίσως η σημερινή μου προτίμηση στα πολύχρωμα μπλέιζερ να οφείλεται και σ’ αυτή την πρω- ταρχική εμπειρία της απουσίας έντονων χρωμάτων που τόσο μ’ άρεσαν, στην καθημερινή ζωή στη ΛΔΓ. Η Ποιμαντορική Αδελφότητα του πατέρα μου επωφελήθηκε από την υποδομή του Βάλντχοφ συνολικά· για παράδειγμα, από την κουζίνα και τα εργαστήρια των εγκαταστάσεων του Ιδρύματος Στεφάνους. Οι κάτοι- κοι με νοητική υστέρηση έκαναν κι αυτοί μερικές δουλειές στην αδελ- φότητα. Έναν από αυτούς τον θυμάμαι ιδιαίτερα. Βοηθούσε τη μητέρα ακούραστα, με ιώβειο υπομονή, να μεταφέρει ξύλα και κάρβουνα. Ήταν πολύ σκληρή δουλειά, καθώς όλα τα δωμάτια θερμαίνονταν με σόμπες από πυρότουβλα με εξωτερική επένδυση από πλακίδια. Όταν δούλευε, ο άνθρωπος αυτός ήταν απόλυτα συγκεντρωμένος. Κατά τ’ άλλα, είτε έκανε ατέρμονους μονολόγους είτε μου μιλούσε για τις εμπειρίες του ως υπάλληλος των σιδηροδρόμων που υποτίθεται πως ήταν. Γίναμε φίλοι. Στα διαστήματα που δεν είχαμε σχολείο περνούσαμε τις μέρες μας κυρίως έξω, διακόπτοντας μόνο για φαγητό. Στις δώδεκα το μεσημέρι