Αιχμές - Τεύχος #6

Σ χεδόν επτά δεκαετίες μετά το τέλος του ελληνικού Εμφύλιου Πολέ­ μου, οι καθηγητές Στάθης Καλύβας και Νίκος Μαραντζίδης ρίχνουν άπλετο φως στην ταραγμένη δεκαετία του 1940 με μεθοδολογία αυστηρά επιστημονική και αξιοποιώντας, πέρα από τη διαθέσιμη βιβλιογραφία, έναπλούσιοαρχειακόυλικότόσοαπότηνΕλλάδαόσο και από το εξωτερικό, καταθέτοντας και τη δική τους άποψη με τρόπο σαφή και κυρίως τεκμηριωμένο. Παράλληλα, τηρώντας σαφείς αποστάσεις από στερεοτυπικές αντιλήψεις, προορισμένες να εξυπηρετήσουνπολιτικές ή/και ιδεολογικές σκοπιμότητες, οι συγγραφείς προτείνουν μια νηφάλια και ψύχραιμη αποτίμηση του ελληνικού Εμφύλιου Πολέμου, ενός φαινομένου πουγιαδεκαετίες υπήρξεπηγήεντάσεωνκαι εκατέρωθεναντεγκλήσεων. Το βιβλίο Εμφύλια πάθη απευθύνεται τόσο στην ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και στο ευρύτερο κοινό φιλοδοξώντας να συμβάλει στην επιστημο­ νικήσυζήτησηγύρωαπό τααίτια, τηδιεξαγωγήκαι τις συνέπειες του ελλη­ νικού εμφύλιου πολέμου, εντάσσοντάς τον στη διεθνή συγκυρία της πρώιμης μεταπολεμικής/ψυχροπολεμικής περιόδου. Μεταξύ άλλων, εξε­ τάζονται ο καίριος ρόλος του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά τη διάρκεια της Κατοχής και της Απελευθέρωσης, οι στόχοι του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, τα φαινόμενα του «δωσιλογισμού» και της «εαμοκρατίας», τα αίτια της ήττας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος (ΔΣΕ), καθώς και η εμπλοκή των Μεγάλων Δυνάμεων (ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση και Μεγάλη Βρετανία) και των κρατών του ανατολικού μπλοκ στις εμφύλιες συγκρούσεις. * Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Θ α μπορούσε να είναι το σενάριο μιας κινηματογραφικής ταινίας, η οποία θα είχε λίγο απ’ όλα: καταιγιστική πλοκή, συνωμοσίες, μυστι­ κούς πράκτορες, οργιώδες παρασκήνιο, οικονομικά συμφέροντα, πολιτικές διαμάχες, ανατροπές, πολεμικές σκηνές, αλλά και κάμπο­ σες κωμικές έως φαιδρές καταστάσεις. Δυστυχώς, είναι η πραγμα­ τική όσο και τραγική ιστορία μιας ολόκληρης χώρας για μια επταετία: της Ελλάδαςσταχρόνιατηςδικτατορίας τωνσυνταγματαρχών. Ο Αλέξης Παπαχελάς ανασυνθέτει με τρόπο μαεστρικό τα γεγονότα αυτής της ταραγμένης περιόδου που ξεκίνησε με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 και ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 1974 με την εθνική συμ­ φορά της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Το βιβλίο του, καρπός πολύχρο­ νηςκαιδιεξοδικήςέρευνας,περιέχει–ανάμεσασταάλλα–πολλέςμαρτυρίες των ίδιων των πρωταγωνιστών των γεγονότων. Μέσα από τα στοιχεία που αποκαλύπτονται στις σελίδες του αναδεικνύεται ανάγλυφη η ανεπάρκεια των ιθυνόντων του καθεστώτος όταν επρόκειτο να λάβουν κρίσιμες απο­ φάσεις,μεαποκορύφωματιςεγκληματικάανόητεςενέργειεςτου«αόρατου δικτάτορα» Δημήτριου Ιωαννίδη. Σχεδόν πενήντα χρόνια μετά την αποκα­ τάσταση της δημοκρατίας όλα αυτά εξακολουθούν να μας επηρεάζουν και παραμένουν επίκαιρα. Αρκεί μόνο να αναλογιστούμε ότι σχεδόν το σύνολο των διεκδικήσεων που εγείρει μέχρι σήμερα η Τουρκία έναντι της Ελλάδας έχει τη ρίζα του στο μεταίχμιο από το 1973 στο 1974. Υπόαυτήτην έννοια, το έναΣκοτεινόδωμάτιο δεν είναι απλώς έναεγχεί­ ρημα ιστορικής καταγραφής. Είναι εξίσου μια άσκηση εθνικής αυτογνω­ σίας. * Επίκουρος Καθηγητής στο ΤμήμαΠολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ΑλέξηςΠαπαχελάς Ένασκοτεινόδωμάτιο, 1967-1974 2021 Του ΑντώνηΚλάψη* ΣτάθηςΝ. Καλύβας και ΝίκοςΜαραντζίδης Εμφύλιαπάθη: 23+2 ερωτήσεις και απαντήσεις γιατονΕμφύλιο 2016 Του ΜανόληΚούμα* 34 | ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ