Αιχμές - Τεύχος #6

Λ ίγο αφότου ο γιος μου –δεινός και ταχύτατος αναγνώστης εξ απα­ λών ονύχων– έκλεισε τα δώδεκα χρόνια του, εν μέσω της πρώτης καραντίναςσταμάτησεαπότομαναδιαβάζει,κάτιπουδενπίστευα πως θα συνέβαινε ποτέ. Τον πρώτο καιρό απέδωσα την παύση στο σοκ του εγκλεισμού και στην ανάγκη για εξόδους. Επίσης, έλαβα σοβαρά υπόψη μου την αγορά και τη χρήση κινητού τηλεφώνου, στην οποία τόσο εκείνος όσο και όλη η παρέα του είχαν πέσει με τα μούτρα. Ένας καινούργιος κόσμος, νομιμοποιημένος μάλιστα από την πανδημία, ανοιγόταν μπροστά του και –φευ– προτιμούσε να περνάει τα βράδια του τσατάροντας. Ότανφύγαμε για διακοπές, πήραως συνήθως μαζί μου δεκάδες βιβλία. Δεν άγγιξε ούτε ένα. Φέρθηκα λάθος. Αγρίεψα. Όσο του εξέφραζα τον προβληματισμό, ή μάλλον τον θυμό μου, τόσο εκείνος αρνούνταν να διαβάσει. Όλο αυτό κράτησε δυο χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων δεν στα­ μάτησα (κακώς) να του προτείνω βιβλία και δεν σταμάτησε (καλώς) να μου ρίχνει χυλόπιτες. Καβγαδίζαμε καθημερινά και το λάθος ήταν απο­ κλειστικά δικό μου. Πένθησα, περνώντας από κάθε στάδιο, την απώλεια της αναγνωστι­ κής του διάθεσης, παρόλο που φίλοι γονείς που είχαν μεγαλύτερα παιδιά με παρόμοιο προφίλ, με διαβεβαίωναν ότι «φάση είναι, θα περάσει». Δεν τους πίστευα. Όμως, με πόνο ψυχής πέτυχα να μην πιέσω την κόρη μου, που έμπαινε κι εκείνη με φόρα στην εφηβεία, με το κινητό ως προέκταση του χεριού της, να συνεχίσει να διαβάζει. Δεν συγκρούστηκα, ακόμα κι όταν σταμά­ τησε κι εκείνη το διάβασμα, ακριβώς στην ίδια ηλικία με τον αδερφό της, μετά τη λήξη της τελευταίας καραντίνας. Η δική της «φάση» δεν κρά­ τησε τόσο πολύ. «ΜάναBookToker» ΤΗΣ ΚΈΛΛΗΣ ΚΡΗΤΙΚΟΎ* Οι σύγχρονοι έφηβοι αναζητούνστοβιβλίο ένακαταφύγιο ΤΗΣ ΠΕΛΙΏΣ ΠΑΠΑΔΙΆ* Μόλις το #BookTok μπήκε στη ζωή των Ελλήνων εφήβων, τόσο ο δεκα­ πεντάχρονος όσο και η δεκατριάχρονη άρχισαν να σκαρφαλώνουν στα ράφια, να ψάχνουν τα βιβλία μας και να φτιάχνουν λίστες με βιβλία εφη­ βικά, Young Adult και ενηλίκων, τις οποίες μου στέλνουν κάθε τόσο στο Messenger, κι ας βρίσκονται μόνο λίγα μέτρα μακριά μου. Πρώτα, φυσικά, είναι τα #trends. Αλλά δεν είναι μόνο αυτά. Κάπως, τελικά, κατα­ φέρνουν να ανακαλύπτουν διάφορα κρυμμένα λογοτεχνικά διαμάντια, τα οποία μοιράζονται στους λογαριασμούς τους. Δεν μου λένε ποια accounts είναι. Δεν τους ψάχνω. Μου αρκεί που –όπως εγώ στην ηλικία τους ξεκοκάλιζα τρεις τέσσερις κυριακάτικες εφημερίδες, διάβαζα περι­ λήψεις και κριτικές, σημείωνα τι ήθελα, το προμηθευόμουν και το διά­ βαζα– σκρολάρουν διαρκώς, διαβάζουν περιλήψεις και κριτικές, τις αποθηκεύουν και δεν σταματούν να προμηθεύονται και να διαβάζουν βιβλία. * Δημοσιογράφος, υπεύθυνη διαδικτυακής ανάπτυξης και επικοινωνίας του περιοδικού Taλκ Λ ίγο πριν περάσει το κατώφλι της εποχής όπου η Τεχνητή Νοημο­ σύνη θα κυριαρχεί επιφέροντας σαρωτικές αλλαγές, η ανθρωπό­ τητα κινείται με ξέφρενους ρυθμούς στις επιταγές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της πλασματικής πραγματικότητας. Από τη δημοσίευση φιλτραρισμένων εικόνων και έξυπνων quotes έχουμε περάσει στα reels και τα stories, που καταφέρνουν να συνοψίσουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το μήνυμά τους, εναλλάσσοντας γρήγορα εικόνες, μουσική και χρώματα. Ο εκδοτικός χώρος βρέθηκε αντιμέτωπος ξαφνικά με το παλιρροϊκό κύμα του #BookTok, το οποίο γιγαντώθηκε αστραπιαία και ανέδειξε συγ­ γραφείς και βιβλία που βρίσκονταν στην αφάνεια για καιρό. Γιατί οι αναγνώστες της νέας γενιάς αναζητούν στις σελίδες των βιβλίων πρωταγωνιστές που βρίσκονται στο ίδιο ηλικιακό φάσμα με εκείνους και αντιμετωπίζουν τα ίδια αδιέξοδα. Δεν θέλουν να διαβάσουν περίτεχνες περιγραφές τοπίων, ούτε να εντρυφήσουν στην ατμόσφαιρα της εποχής. Δεν έχουν χρόνο, δεν διαθέτουν την απαραίτητη υπομονή, δεν τους αρέ­ σουν οι δαιδαλώδεις διαδρομές. Ζουν σε έναν εικονικό κόσμο που πολύ συχνά τους οδηγεί στη μελαγχολία και την κατάθλιψη. Νιώθουν πως δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην τελειότητα που προβάλλουν τα social media, διστάζουν να εκφράσουν τη διαφορετικότητά τους φοβούμενοι το bullying κάθε μορφής, βουλιάζουν στις ανασφάλειες των αλλαγών της εφηβείας, με τους γονείς ανίκανους να βρουν τον χρόνο να κατανοήσουν το χάος που επικρατεί μες στο μυαλό τους. Το βιβλίο είναι για εκείνους μια διέξοδος από τη μοναξιά, την εσωστρέφεια, την απόγνωση, καθώς προ­ σπαθούν να ενταχθούν σε ένα σύνολο που μοιάζει να αλλάζει με τρομα­ κτική ταχύτητα. Η μετά-Covid εποχή βρίσκει επίσης τα νέα παιδιά κεραυνοβολημένα σε ό,τι αφορά τις διαπροσωπικές σχέσεις. Η αναγκαστική απομόνωση και η έλλειψη σωματικής επαφής έχουν οδηγήσει σε νέα μοντέλα σχέσεων, πιο επιφανειακών,πουχαρακτηρίζονταιαπόέλλειψηρομαντισμούκαιέκφρα­ σης συναισθημάτων ή από κακοποιητικές και χειριστικές συμπεριφορές που αποβαίνουν μοιραίες. Η κινούμενη άμμος πάνω στην οποία ισορρο­ πούν τρομάζει τους νέους, τους φοβίζει, τους κλειδώνει περισσότερο στον εαυτό τους. Συγγραφείς και εκδότες οφείλουν να αφουγκραστούν τις ανάγκες των νέων αναγνωστών που αναζητούν μυθιστορήματα με γλώσσα άμεση, απλή, ανεπιτήδευτη και χαρακτήρες που μιλούν τη δική τους διάλεκτο, που έχουν τα ίδια άγχη και βιώνουν τις ίδιες σκληρές ή αδιέξοδες καταστά­ σεις, ώστε να βρουν σε αυτά καταφύγιο και λύσεις. * Δημιουργός της εφαρμογής BookZone, εκπαιδευτικός και κριτικός λογοτεχνίας ΑΙΧΜΕΣ | 33