Αιχμές - Τεύχος #6

ΑΙΧΜΕΣ | 15 Ε Τ Ο Ν Α Έ Ρ Α Τ Ο Υ Κ Λ Α Σ Ι Κ Ο Ύ Η νομπελίστρια Annie Ernaux. Ένα βαλς ανάμεσα στην Ιστορία και το προσωπικό βίωμα ΤΗΣ ΡΊΤΑΣ ΚΟΛΑΐΤΗ* Η AnnieErnaux, συγγραφέας επικεντρωμέ- νη στη μνήμη, καταγράφει ό,τι την περι- βάλλει. Το παρελθόν είναι εσαεί παρόν. Τοδιαφυλάττει από τη λήθη και την απώ- λεια. Η Ernaux, στη ζωή και στη γραφή, έχει μια τόλμη που συναρπάζει. Απορρίπτει τα ταμπού, τησυμβατικότητα, την κοινωνικήυπο- κρισία. Αρνούμενη τη μυθιστορηματική μυθο- πλασία και χρησιμοποιώντας την αυτοβιογρα- φία, όχι όμως με την κλασική της μορφή, δημι- ουργεί ένα καινούργιο, υβριδικό αφηγηματικό είδος, το οποίο ονομάζει «απρόσωπη αυτοβιο- γραφία». Τα βιβλία της είναι ένα αριστοτεχνικό βύθισμα στον χρόνο και στη μνήμη. Όπως χα- ρακτηριστικά αναφέρει, είναι «μια εξερεύνηση του πραγματικού μέσα από λέξεις και αισθή- σεις», που είναι άλλωστε και τα δικά της εργα- λεία για τη γραφή και την αλήθεια. Ο αναγνώ- στης παρασύρεται σε ένα εκπληκτικό βαλς ανάμεσα στο συλλογικό και στο ατομικό, στη «μεγάλη» ιστορία και στο προσωπικό βίωμα. Ημινιμαλιστικήγλώσσατης είναι σαγηνευ- τική, διόλου στιλιζαρισμένη, πάλλεται από ζωή, κάποιες λέξεις είναι βέληπου καρφώνο- νται στην καρδιά μας: χωρίς λογοτεχνικές ακροβασίες και τεχνάσματα, στήνει με μαε- στρία το σκηνικό της αφήγησης, ο αναγνώ- στης βλέπει μπροστά του κινηματογραφικά πλάνα και σκηνές, εικόνες ξεδιπλώνονται η μια μετά την άλλη, φωτισμένες από μια γλυ- κιά μελαγχολία, και όλες μαζί συνθέτουν μια τοιχογραφία εποχής, συναισθημάτων, ανα- μνήσεων, ιστορίας. Οι φράσεις της φέρουν ανεξίτηλη την πατίνα του χρόνου. Η δύναμη της γραφής της έγκειται, κυρίως, σε αυτό το παιχνίδι μνήμης/χρόνου, μιααέναηπροσπά- θεια να προσδίδει σε μικροσυμβάντα της καθημερινότητας τη διάσταση των μεγάλων γεγονότων της ιστορίας, να τα κάνει κι αυτά ιστορία. Μνήμη, Χρόνος, Γλώσσα είναι τασυ- στατικάστοιχείακαι ταυτόχροναταοχήματα αυτής της αφηγηματικής τεχνικής. Και όπως λέει χαρακτηριστικά η ίδια: «Η μνήμη είναι Ένα αριστοτεχνικό βύθισμα στον χρόνο και στη μνήμη, μια τοιχογραφία εποχής, συναισθημάτων, αναμνήσεων, ιστορίας. σαν τη σεξουαλική επιθυμία. Όπως η σεξουαλι- κήεπιθυμία, έτσι και ημνήμηδενσταματάποτέ. Ζευγαρώνει τους πεθαμένους με τους ζωντα- νούς, τααληθινάπλάσματαμε κείνατηςφαντα- σίας, το όνειρο με την ιστορία». Γιατην Ernaux, ηγραφή είναι έναπαρόν κι ένα μέλλον, όχι ένα παρελθόν. Ζω για να γράφω, λέει. Τι καλύτερος ορισμός γιατηλέξη «συγγρα- φέας»! *Η Ρίτα Κολαΐτη είναι η μεταφράστρια όλων των έργων της Annie Ernaux. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ 2023