Αιχμές - Τεύχος #5

Το βιβλίο σας Μικρά πράγματα σαν κι αυτά απέχει 11 χρόνια από το προηγούμενο, το Foster . Πόσο καιρό σας πήρε να το γράψετε και ποια διαδικασία ακολουθείτε κατά τη συγγραφή; Πληκτρολογείτε ή γράφετε στο χέρι; Κάνετε πολλαπλά σχεδιάσματα, έχετε ξαφνικές εκρήξεις δημιουργικότητας, μεγά­ λες παύσεις; Κάνετε πολλή έρευνα και σχε­ διαγράμματα προτού αρχίσετε το γράψιμο; Δεν μου αρέσει να σκέφτομαι πόσο πολύ μου πήρε να γράψω το βιβλίο αυτό. Η ιστορία στρι- φογύριζε στο πίσω μέρος του μυαλού μου για πολύ καιρό, για χρόνια, προτού το ξεκινήσω, κι ύστερα πέρασα ένα διάστημα κρατώντας ση- μειώσεις και προσπαθώντας να μη γράψω. Πά- ντα είμαι διστακτική στην προσέγγιση· και τα πρώτα σχεδιάσματα είναι τα πιο δύσκολα, τόσο στη σύνθεση όσο και στη διαχείρισή τους. Στην αρχή, τίποτα ή ελάχιστα λειτουργούν σε επίπε- δο πρότασης. Μου φαίνεται ότι όλες οι καλές ιστορίες λέγονται λιγότερο ή περισσότερο δι- στάζοντας· και στη δική μου περίπτωση και ο δημιουργός τους επίσης διστάζει να τις προσεγ- γίσει. Παρ’ όλα αυτά το μη γράψιμο είναι δυσκο- λότερο από το γράψιμο. Πρέπει να έχω γύρω στα 50 σχεδιάσματα. Τα έχω κρατήσει όλα μέσα σε δύο μεγάλα κιβώτια. Κρατάω χειρόγραφες σημειώσεις, ύστερα κάνω την τομή στον χρόνο και διαλέγω οπτική γωνία, κι ύστερα ξεκινάω από την αρχή, στην οθόνη. Οι μεγάλες παύσεις για μένα δεν λειτουργούν. Δεν υπάρχει στο σπίτι μου μαγικό συρτάρι που κάνει τη δουλειά να δείχνει καλύτερη αφού μείνει κά- ποιους μήνες, αλλά κατανοώ ότι άλλοι συγγρα- φείς τις βρίσκουν χρήσιμες. Επίσης ποτέ δεν φτιάχνω σχεδιαγράμματα. Και κάνωπολύ λίγη έρευνα, όσο τοδυνατόν λιγό- τερη. Προτιμώ να χρησιμοποιώ τη φαντασία μου. Η γλώσσα είναι παλιότερη και πιο πλούσια από εμάς και όταν μπαίνεις εκεί και αφήνεσαι να ακούσεις, είναι πιθανό να ανακαλύψεις πολύ πε- ρισσότερα απ’ ό,τι ο συνειδητός εαυτός σου. Μου ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ THΣ CLAIRE KEEGAN ΜΕ ΑΦΟΡΜΉ ΤΗΝ ΥΠΟΨΗΦΙΌΤΗΤΆ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΡΑΒΕΊΟ ΒOOKER φαίνεται ότι όταν αποτυγχάνουμε είναι επειδή αποτυγχάνει η φαντασία μας. Πράγμα που αλη- θεύει τόσο στη ζωή όσο και στη λογοτεχνία. Πούγράφετε;Πώςείναιοχώροςεργασίαςσας; Γράφω στο σπίτι. Το βιβλίο αυτό το έγραψα στο σαλόνι μου ατενίζοντας την ακτή του Wexford και ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια του lock- down. Έγραφα αρκετές ώρες κάθε βράδυ και πρωί για 18 μήνες, καθώς η επιχορήγησή μου από το Trinity College διακόπηκε όταν ξεκίνησε η πανδημία και δεν είχα τις συνηθισμένες υπο- χρεώσεις με τους φοιτητές μου. Εάν είχε κρύο, κρατούσα το τζάκι αναμμένο. Είναι ωραίο να έχεις φωτιά στο γραφείο που δουλεύεις. Τα μακρόσυρτα, σκοτεινά πρωινά μπορούν επίσης να βοηθήσουν πολύ. Όπως επί- σης και ένας μικρός κοκκινοτρίχης γάτος που βγήκε μια μέρα ξαφνικά από τους θάμνους, με- τακόμισε σπίτι μου και κοιμόταν στην παλιά προβιά στο γραφείο μου, σαν να μου έλεγε ότι εκεί ακριβώς ήταν η θέση μου. Στο τέλος, για πάνω από έναν χρόνο, βρισκόμουν κατά μέσο όρο οκτώ ώρες την ημέρα στο γραφείο, κάτι που δεν είχα κάνει ποτέ. Το Μικράπράγματασαν κι αυτά είναι τοπιο σύντομο βιβλίο που έχει συμπεριληφθεί πο­ τέ στις υποψηφιότητες για Booker. Γνωρί­ ζατε εξαρχής ότι θα ήταν μικρό βιβλίο; Τα πρώτα σχεδιάσματά σας είναι μεγαλύτερα; Είναι αδύνατον να γνωρίζεις εξαρχής το μέγε- θος του βιβλίου. Ποτέ δεν λέω ότι θα γράψω κάτι μικρό εκτός εάν υπάρχει συγκεκριμένο όριο λέξεων για κάποιον διαγωνισμό διηγημά- των ή πρόκειται για κείμενο επί παραγγελία. Παρ’ όλα αυτά πάντα με ενδιέφερε να επιλέγω σωστά και να εκμεταλλεύομαι στο έπακρο όσα επέλεξα. Με ενδιαφέρει περισσότερο το πώς θα προσεγγίσω μια ιστορία παρά το μέγεθός της. Ο Τσέχοφ σε μια θαυμάσια επιστολή στον αδερφό του Αλέξανδρο του μιλάει σχετικά με τον ορισμό της χάρης. Γράφει πως χάρη είναι να «Ο κεντρικός ήρωάς μου δεν είναι κάποιος που μιλάει πολύ. Ένα μεγαλύτερο μυθιστόρημα δεν θα ταίριαζε στην προσωπικότητά του». Η Claire Keegan, υποψήφια για το βραβείο Booker, μιλά για τη σημασία της εγκράτειας και για τον λόγο που ενδιαφέρεται περισσότερο για την ύφανση παρά για την πλοκή. Aλλά και γιατί το μη γράψιμο είναι δυσκολότερο από το γράψιμο. κάνεις τον ελάχιστο αριθμό κινήσεων ανάμεσα σε δύο σημεία· κι αυτό το είδος γυμνασμένης πρόζας είναι που με τραβάει πάντα περισσότε- ρο, σε συνδυασμό με τους λεπτούς χειρισμούς και την εγκράτεια. Κομψότητα, κατά τη γνώμη μου, είναι να γράφεις τόσο όσο. Και, όπως είπε ο James Baldwin σε συνέντευξή του στο Paris Review «το δυσκολότερο πράγμα στον κόσμο είναι η απλότητα». Στην ιστορία με ενδιαφέρουν περισσότερο οι μεταβάσεις, η δομή των παραγράφων, τέτοιου είδουςάλματαστονχρόνο. Οκεντρικός της χαρα- κτήρας άλλωστε, ο Μπιλ Φέρλονγκ, δεν είναι άν- θρωπος που λέει πολλά αλλά ένας εξαιρετικά απρόθυμος αφηγητής, γεγονός που με υποχρέω- σε να παραμείνω πιστή στη νοοτροπία του, στην απροθυμία του. Ένα μεγαλύτερο μυθιστόρημα δεν θα ταίριαζε στην προσωπικότητά του και όλα λέγονται από τη σκοπιά του, οπότε ήταν καθήκον μου να του κάνω το χατίρι, να επιδείξω καλούς τρόπους και να δεχτώτην επιφύλαξή του. Από πού προήλθε η ιδέα για το βιβλίο; Ποιο ήταν το σημείο εκκίνησης; Κάποιος χαρα­ κτήρας ή κατάσταση, κάποιο ευρύτερο πε­ ριστατικό στην Ιρλανδία ή κάπου αλλού; Με ενδιαφέρει το πώς τα βγάζουμε πέρα, πώς κουβαλάμε όσα βρίσκονται κλειδωμένα στην καρδιά μας. Δεν σκόπευα να γράψω για τον μι- σογυνισμόή την Καθολική Ιρλανδίαή τις οικονο- μικές δυσκολίες ή την πατρότητα ή οτιδήποτε οικουμενικό, αυτό όμως που ήθελα ήταν να απαντήσω στο ερώτημα γιατί τόσοι πολλοί άν- θρωποι είπαν και έκαναν ελάχιστα ή τίποτα γνωρίζοντας ότι τα κορίτσια και οι γυναίκες αυ- τές ήταν έγκλειστες και αναγκασμένες να εργά- ζονται σε αυτά τα ιδρύματα. Προκαλούσε τόσο πόνο και στενοχώρια σε τόσους πολλούς. Σίγου- ρα δεν ήταν κάτι απαραίτητο ή φυσικό; Όταν αυτό το βιβλίο κέρδισε το βραβείο Kerry για το καλύτερο ιρλανδικό μυθιστόρημα, μία από τους κριτές είπε ότι της άφησε το εξής ερώ- 18 |