Αιχμές - Τεύχος #5

ΤΟΥ ΓΙΏΡΓΟΥ ΜΥΛΩΝΆ ΙΣΤΟΡΙΚΟΎ ΤΈΧΝΗΣ Για μένα, ο καλλιτέχνης έχει τη ζωηρή εντύπωση πως ζει μέσα σ' ένα άπειρο. Έτσι μονάχα βγαίνει όξω από τα στενά σύνορα της εποχής και της πατρίδας, και υψώνεται στο μοναδικό τύπο, που ζει μέσ' στον αιθέρα της απόλυτης ελευθερίας… Κλείνω τον πρόλογο τούτον απάνου στην τράπεζα του Διαόλου, στο Αϊβαλή της Μ. Ασίας. Φεβρουάριος του 1920. (Από τον πρόλογο του του βιβλίου Ο κουρσάρος Πέδρο Καζάς στην αναστατική έκδοση από το Μεταίχμιο, Απρίλιος 2022) ΦΏΤΗΣΒΆΡΘΗΣ, ΤΟ ΚΛΕΙΔΊ, ΞΥΛΟΓΡΑΦΊΑ50x35εκ. Τ ο τραπέζι έχει στρωθεί ξανά, έναν αιώνα και πλέον μετά τη συγγρα- φή του Πέδρο Καζάς , που έμεινε ως πυξίδα του ελληνικού μοντερνισμού. Μια ομάδα Ελλήνων καλλιτεχνών στο Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλαν- δρή άνοιξε το μπουκάλι που το κύμα έφερε στα πόδια της για να διαβάσει το μήνυμα που περιέχει και τους περιέχει. Ο Πέδρο Καζάς θα μπορούσε να διαβαστεί ως το ιδιότυπο πορτρέτο του καλλιτέ- χνη. Έχουμε το παράδειγμα ενός ήρωα που, έπειτα από μια πορεία αναζήτησης, επανασυνδέεται με την κοινωνία, και το μοντερνιστικό στοιχείο του καλλιτέχνη συναρμό- ζεται με ένα στοιχείο παραδοσια- κό: τον κοινωνικό ρόλο της τέχνης. Το Ίδρυμα Γουλανδρή στο Πα- γκράτι παρουσιάζει την περίοδοαυ­ τή (έως 12/12) ένα εικαστικό αφιέ- ρωμαστο κοντογλικό έργο και τοαι- σθητικό κίνημα που πυροδότησε, καθιστώντας επίκαιρο το Βυζάντιο στην καρδιά τουμοντέρνου. ΣτοΠα- ρίσι ο Κόντογλου ήρθε σε επαφή με τα νεωτερικά κινήματα του καιρού του. Και στην Ελλάδα, όταν έφτασε με τον ξεριζωμό, μιαομάδα καλλιτε- χνών αποζητούσε μια εικαστική έκ- φρασηπατώνταςσεευρωπαϊκόέδα­ φος, αλλά έχοντας ταυτόχρονα το βλέμμα προς την ελληνική παράδο- ση. Ο Μικρασιάτης ζωγράφος επιδί- ωξε κάτι διαφορετικό. Γι’ αυτόν, το έργο τέχνης δεν γίνεται ελληνικό, επειδή έχει κάποιες τεχνοτροπικές ομοιότητες με έργα του παρελθό- ντος. Η ζωγραφική είναι ελληνική , γιατί ο ζωγράφος εντάσσει τον εαυ- τό του στη συνέχεια της πολιτιστι- κής παράδοσης. Διότι συνδυάζει τη δική του γνώση με την πριν απ’ αυ- τόν κατακτημένη εικαστική εμπει- ρία. «Χρειαζόταν η απελπισία του πρόσφυγα και η δύναμη που δίνει η απελπισία, γιαναπαςαντίθεταστην αττική ωραιοπάθεια» εξηγεί ο Γιάν- νης Τσαρούχης και μας δίνει την κα- ταβολική ρίζα της στάσης του δημι- ουργούσταπράγματατουκαιρούτου. Το παράδειγμά του δεν έμεινε χωρίς μιμητές. Πέρααπό τους πρω- τόκλητους μαθητές, τους ζωγρά- φους που θήτευσαν κοντά του και συνέχισαν τον «τρόπο» του, σύγ- χρονοι καλλιτέχνες συνομιλούν με την ευκαιρία της έκθεσης, αντλούν από το έργο του ή αποτίνουν φόρο τιμής, αναγνωρίζοντας τον Κόντο- γλου ως σημείο αναφοράς προς το οποίο μπορούμε να κατατείνουμε, πολικό αστέρι στον γαλαξία της ΜΕ ΑΦΟΡΜΉ ΤΗ ΜΕΓΆΛΗ ΈΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΊΔΡΥΜΑ ΒΑΣΊΛΗ ΚΑΙ ΕΛΊΖΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΉ, Ο ΓΙΏΡΓΟΣ ΜΥΛΩΝΆΣ, ΕΠΙΜΕΛΗΤΉΣ ΤΗΣ ΈΚΘΕΣΗΣ, ΜΑΣ ΜΙΛΆ ΓΙΑ ΤΟΝ ΖΩΓΡΆΦΟ ΚΌΝΤΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΉ ΤΟΥ ΘΈΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΖΩΓΡΑΦΙΚΉ