Αιχμές - Τεύχος #4

ΚΏΣΤΑΣ Β. ΚΑΤΣΟΥΛΆΡΗΣ Αφαίας και Τελαμώνος Γ ράφοντας τα διηγή- ματα που συναπαρ- τίζουν τούτο το βι- βλίο, ξαναβρήκα ολο- ζώντανη και πλήρη τη χαρά του παιχνιδιού που με τράβηξε εξαρχής στη λογοτε- χνία: τους πειραματισμούς με τη φόρμα, την ειρωνική χρήση της γλώσσας, τον ανελέητο αυτο- σαρκασμό, την υπονόμευση των προσδοκιών του ανα- γνώστη, τα φερτά υλικά της ζωής που συνθέτουν νέες ση- μασίες αν τα βάλεις σε μια άλλη διάταξη. Προσπάθησα έτσι να πραγματώσω μια σκέψη που με γοητεύει αρκετό καιρό: ότι λογοτεχνία δεν είναι πρωτί- στως ένας τρόπος να γράφεις αλλά ένας τρόπος να διαβάζεις. Δεν είναι δηλαδή παιχνίδι με τις λέξεις, αλλά παιχνίδι με το νόημα των λέξεων. Και το νόημα, όπως ξέρουμε, το δίνει ο αναγνώ- στης. Αρκετές από τις ιστορίες ή τις κατα- στάσεις που εκθέτω, λοιπόν, δεν είναι επι­ νοημένες, δεν είναι προϊόντα μυθοπλασίας. Προϋπάρχουν «εκεί έξω». Απλώς τις φιλοξενώ και τις βοηθάω να ακουστούν διαφορετικά, να διαβαστούν διαφορετικά, ως λο- γοτεχνία. Χαρακτηριστικό πα- ράδειγμα τέτοιας λειτουργίας είναι το διήγημα που αφορά τα διάσημα πουλιά της Αυστρα­ λίας, τα εμού. Η ιστορία που διηγούμαι είναι πασίγνωστη και χιλιοειπωμένη, σε βαθμό που έχει γίνει meme στο δια- δίκτυο. Την ίδια στιγμή όμως είναι μια ιστορίαολόφρεσκη, γιατί τη διαβάζω διαφορετι- κά. Παράλληλαδοκίμασα τις δυνάμεις μου στη μεγάλη συμπύκνωση, στο πώς δη- λαδή μπορείς να διηγηθείς μια ιστορίαμε τα λιγότεραδυ- νατάμέσα, διατηρώντας ανέ- παφο το συγκινησιακό φορ- τίο που την πυροδότησε. Φτάνοντας, σε ορισμέ- νες περιπτώσεις, αυτή τηδιαδικασίαπύκνω- σης στα όριά της: σαν να προσπαθείς να ανταλλάξειςτοδέντρο με το κουκούτσι που το γέννησε. Τέτοιο εί- ναι το τελευταίο διήγη- μα της συλλογής, με τον τίτλο «Αναμνηστική δό­ ση»: μια ιστορία μόλις εί- κοσι λέξεων που όμως στέκεται όρθια. Κι αυτό θα μπορούσε να είναι το φω- τεινό μήνυμα αυτής της συλ- λογής: ότι οι όμορφες ιστορί- ες διασώζονται ακέραιες ακό- μα κι όταν όλα γύρω τους κα- ταρρέουν, αποσύρονται ή συρ- ρικνώνονται. ΓΙΑΤΙ ΓΡΑΨΑΤΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ; ΟΙ ΌΜΟΡΦΕΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΔΙΑΣΏΖΟΝΤΑΙ ΑΚΈΡΑΙΕΣ ΑΚΌΜΑ ΚΙ ΌΤΑΝ ΌΛΑ ΓΎΡΩ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΡΡΈΟΥΝ, ΑΠΟΣΎΡΟΝΤΑΙ ΄Ή ΣΥΡΡΙΚΝΏΝΟΝΤΑΙ. ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΥ Ησυμφιλίωση Π ριν από επτά χρόνια δυο κείμενα που διάβασα έγιναν η αφορμή για το συ- γκεκριμένο μυθιστόρημα. Το πρώτο ήταν ένα άρθρο, «Το Λευ- κό Ρόδο – σε πείσμα του χειμώνα» (Μάρτιος 2014), του Αριστομένη Συγγελάκη. Το δεύτερο ήταν από τις Ημέρες Συμφιλίωσης του Silo – ψευδώνυμο του Μάριο Ροδρίγκες Κόμπος, Αργεντινού φιλοσόφου. Η ιστορία του «Λευκού Ρόδου», της πρώτης φοιτητικής αντιναζιστικής οργάνωσης στο Πα- νεπιστήμιο του Μονάχου στη Γερμανία, και ο φρικτός θάνατος με απαγχονισμό της ηγετικής του ομάδας από τους ναζιστές ήταν άγνωστα σε μένα. Η δράση της οργάνωσης, από τον Ιούνιο του 1942 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943, δεν υπήρξε ένοπλη, αλλά περιορίστηκε στη συγ- γραφή και πολυγράφηση έξι φυλλαδίων, τα οποία μοιράσανε στην πόλη τους, προσπαθώ- ντας να αναδείξουν στους συμπολίτες τους το αληθινό πρόσωπο του ναζισμού. Από τα πρώτα κιόλας σχεδιάσματα του μυθι- στορήματος ασχολήθηκα με την ιστορία δυο συμφοιτητών, ενός Γερμανού κι ενός Έλληνα, φίλων και μελών του «Λευκού Ρόδου», που έμει- νε στην αφάνεια για εβδομήντα χρόνια. Η απο- κάλυψη της ιστορίας τους έφερε στο φως συ- νταρακτικά νέα, ανατρέποντας πολλές από τις βεβαιότητες των απογόνων τους. Παράλληλα, μια δεύτερη ιστορία θα αναδει- χτεί, ένα αιματηρό μυστικό από τα χρόνια του πολέμου, το οποίο θα ταράξει τη σχέση δυο κα- λών φίλων… Οι ήρωες του βιβλίου, θύτες και θύματα, πα- λεύουνμε τους εφιάλτες τουςμέχρι νασυμφιλιω- θούν με τον εαυτό τους. Η συμφιλίωση με τον άλλοείναι μιαπροσωπικήκαι πολλέςφορές επώ- δυνη διαδικασία, στην οποία ενυπάρχει η πρόθε- ση να βγουν τα άτομα από τον κύκλο της μνησι- κακίας, χωρίς όμως να προδιαθέτει τη συγχώρη- ση ούτε τη λήθη όσων συνέβησαν. ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΠΑΝΤΟΥΝ