Αιχμές - Τεύχος #4

ΟΙ ΚΑΤΑΡΡΆΚΤΕΣ ΣΤΑ 20: Η ΠΡΏΤΗ ΦΟΡΆ ΠΟΥ ΓΝΏΡΙΣΑ ΤΟΝ ΡΈΜΠΟΥΣ Με αφορμή την επέτειο από την πρώτη κυκλοφορία του κλασικού πλέον μυθιστορήματος του Ίαν Ράνκιν στα ελληνικά, ευκαιρία να μάθουμε πώς ο συγγραφέας εμπνεύστηκε την πλοκή. ΤΟΥ ΔΗΜΉΤΡΗ ΚΑΡΑΘΆΝΟΥ * μπτουσία της υφής του, το αόρατο βέλος του χρόνου που αργά ή γρήγορα θα σημαδέψει τον πυρήνα του σήμερα. Γκάγκστερ εκατομμυριούχοι κα- ταπατούν περιουσίες του κράτους, νεαροί άνεργοι επιστήμονες στριμώ- χνονται σε παράγκες, κακομαθημένα πλουσιοκόριτσα πεθαίνουν συμμε- τέχοντας σε επικίνδυνα παιχνίδια συναναστροφής στο διαδίκτυο, ανα- σφαλείς άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, επειδή στην πρωτεύουσα της Σκοτίας ποτέ δεν ένιωσαν σαν στο σπίτι τους. Σε μια τέτοια κοινωνία, εθισμένη στην επιθετικότητα, ο επιθεωρητής Τζον Ρέμπους είναι ο αστυνομικός που της αξίζει. Μοναχικός, καχύπο- πτος, ένας άνδρας σε διαρκή σύγκρουση με τον εαυτό του, ο Ρέμπους πίνει ακόρεστα, αποκοι- μιέται στην πολυθρόνα συντροφιά με τους δί- σκους του, λυτρώνεται μονάχα μέσα από τη δουλειά του, ενώ δεν κάνει ποτέ ειρήνη με τον εαυτό του, παρά αναζητά τρόπους να συμβιώ- σει μαζί του. Ποιος δεν θα έβρισκε ακαταμάχη- το έναν τέτοιο χαρακτήρα, έναν ήρωα πρόθυ- μο να διασχίσει τα σκοτεινά μέρη στα οποία καλούμαστε να αμφισβητήσουμε τα ιδανικά μας, τα πιστεύω και την ηθική μας; Ο Ρέμπους ήταν και θα είναι ο οδηγός μας σε αυτά τα μονο- πάτια. Εύλογα Οι καταρράκτες σημάδεψαν τη συλ- λογική αναγνωστική μνήμη, καθώς η ανάρπα- στη πρώτη έκδοση και οι δύο εξαντλημένες ανατυπώσεις του μυθιστορήματος μαρτυρούν την αίγλη που ασκεί έως τις μέρες μας στους φίλους της αστυνομικής λογοτεχνίας. Το μακρύ τα- ξίδι του Ρέμπους στον υπόκοσμο του Εδιμβούργου συνεχίζεται, ενώ ο ίδιος ο Ίαν Ράνκιν, οικείο πια πρόσωπο ανάμεσά μας, με διαδοχικές επι- σκέψεις στην Ελλάδα προκειμένου να μιλήσει για τη δουλειά του και να συναντήσει το κοινό του, δεν παύει να αποδίδει τα εύσημα της τεράστιας επιτυχημένης λογοτεχνικής του παραγωγής σε εμάς, τους αναγνώστες του. Όπως εύστοχα είχε διατυπώσει στην πρώτη συνέντευξη που μας παραχώρησε, το μακρινό 2002: «Εγώ απλά γράφω. Εσείς προμηθεύετε τη φαντασία».  * Ο ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΚΑΡΑΘΆΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΆΦΟΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙ ΣΤΗΝ ATHENS VOICE ΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΘΑ ΈΒΡΙΣΚΕ ΑΚΑΤΑΜΆΧΗΤΟ ΈΝΑΝ ΉΡΩΑ ΠΡΌΘΥΜΟ ΝΑ ΔΙΑΣΧΊΣΕΙ ΤΑ ΣΚΟΤΕΙΝΆ ΜΈΡΗ ΣΤΑ ΟΠΟΊΑ ΚΑΛΟΎΜΑΣΤΕ ΝΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΉΣΟΥΜΕ ΤΑ ΙΔΑΝΙΚΆ ΜΑΣ, ΤΑ ΠΙΣΤΕΎΩ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΘΙΚΉ ΜΑΣ; Ο ΡΈΜΠΟΥΣ ΉΤΑΝ ΚΑΙ ΘΑ ΕΊΝΑΙ Ο ΟΔΗΓΌΣ ΜΑΣ ΣΕ ΑΥΤΆ ΤΑ ΜΟΝΟΠΆΤΙΑ. Η χρονιά είναι το 2002 και ένα μυθιστόρημα προκαλεί απανωτά ωστικά κύματα στον νουάρ ελληνικό εκδοτικό χώρο της επο- χής. Βιβλίο-έκπληξη, Οι καταρράκτες (μτφρ. Γιώργος Τζήμας) φέρνουν στο προσκήνιο έναν συγγραφέα απολύτως άγνωστο αλλά και υποδειγματικάμοναδικό, μιαπρόζαπου μέσα της κρύ- βει όλη τη γοητεία ενός πρωτόγνωρου κόσμου, καθώς και έναν μονήρη, αυθάδη, εκρηκτικά πικρόχολο πρωταγωνιστικό χαρακτήρα, έναν έξοχο τύπο ο οποίος έδωσε βαθιά ανάσα με τον κυνισμό και την ιδιορρυθμία του στο κουρασμένο σώμα της λογοτεχνικής σκηνής του αστυνομικού. Η σα- γήνητουΡέμπους είναι ησαγήνητου ΊανΡάνκιν, και μέσα από τους Καταρράκτες οι δυο τους θε- μελίωσαν μια από τις πιο στέρεες σχέσεις συγ- γραφέα-αναγνώστη, μια σχέση η οποία δεν έπαψε να ανανεώνεται με καινούργια μεθυστι- κά κεφάλαια, ολοένα και περισσότερα βιρτουό- ζικα βιβλία στο πέρασμα των είκοσι ετών που ακολούθησαν την κυκλοφορία ενός μυθιστορή- ματος-ορόσημου για τον τρόπο που απολαμβά- νουμε σήμερα το νουάρ. Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία που εί- χαν Οι καταρράκτες για την εγχώρια αναγνωστι- κή σκηνή, αρκεί να ανατρέξει στα δεδομένα της εποχής: η παραγωγή αστυνομικού ήταν απο- καρδιωτικά ισχνή, οι νέες μεταφράσεις σπορα- δικές, ενώ το υβρίδιο παρέμενε εξορισμένο στις παρυφές της παραλογοτεχνίας. Πριν από τον Χάρι Χόλε, πριν από τον Πολ Γελμ, πριν από το σκανδιναβικό νουάρ, την προέλαση του ψυχολογικού θρίλερ και τους απειράριθμους τίτλους που κατέκλυσαν τις προθήκες των βιβλιοπωλείων όταν οι συνθήκες ωρίμασαν, ήταν ο Ρέμπους του Ράνκιν εκείνος που τροφοδότησε το κοινό με έναν αρχετυπικό αντιήρωα προ- σαρμοσμένο στο κοινωνικό ρεύμα και τα ζητήματα των μοντέρ- νων καιρών. Ο καμβάς πάνω στον οποίο έστησε το έργο του και συνεχίζει έκτοτε να δουλεύει ο Ίαν Ράνκιν είναι το Εδιμβούργο, και στους Καταρράκτες η σκοτσέζικη μητρόπολη ξεδιπλώνεται σε όλη της τη γοτθική αίγλη. Εστιάζοντας στα διαλυμένα τμήματα και τα υπόγεια ρεύματα σοκακιών ποτισμένων από το ουίσκι, ο συγγραφέας ανασκαλεύει το υποσυνείδητο του ανθρώπινου τυφώνα. Το κακό, τη διαστροφή, την αποξένωση. Η Ιστορία και η γεωγραφία δεν αποτελούν το φόντο του μύθου, αλλά την πε- * ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗΣΚΛΗΡΟΔΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗΜΕΠΡΟΛΟΓΟ ΤΟΥΣΥΓΓΡΑΦΈΑ 20 |