Αιχμές - Τεύχος #4

κάδες βιβλία του και πολλών ακό- μα αυτής της μυθικής γενιάς. Η λέ- σχη αυτή είναι εκείνη που αγαπά να προσεγγίζει τα βιβλία με πιο θεωρητικό τρόπο και στις συζητή- σεις της συχνά μπαίνει πρώτα το κριτικό/θεωρητικό πλαίσιο του βι- βλίου, εστιάζουμε στα επίμετρα, τα χρονολόγια, τα προλογικά ση- μειώματα κ.λπ . Μέσα από τις τρεις λέσχες ανα- πτύχθηκαν γερές φιλίες, δημιουρ- γήθηκαν συνεργασίες . ένα ελεύθε- ρο, αυθόρμητο μοίρασμα βιβλίων και στιγμών. Είναι δε ιδιαίτερα εν- διαφέρον ότι στη διάρκεια των λοκντάουν, επειδή γίνονταν διαδι- κτυακά, οι λέσχες Degas , Βιβλιοτα- ξιδευτές και Πατάρι μετατράπηκαν αβίαστα σε απρόσμενα καλά συ- γκοινωνούντα δοχεία, σε κοινές αφετηρίες ωραίων κριτικών πνευ- ματικών αναζητήσεων στις οποίες συναντήθηκαν και ένωσαν τις δυ- νάμεις τους ομοίως ωραίοι, κριτικά σκεπτόμενοι άνθρωποι με διαφο- ρετικές βιβλιοφιλικές ανάγκες και αξιώσεις. Και αυτό, η ένωση των απλών ανθρώπων μέσα από την τέχνη, είναι η «αμοιβή» η δική μου και ταυτόχρονα η κοινή μας ελευ- θερία, όσων συμμετέχουμε, σε σχέση με την ανεμπόδιστη συνέ- χειά τους ως κοινωνική ανάγκη σε οποιεσδήποτε συγκυρίες.  Η Ανθρώπινη δουλεία του Σόμερσετ Μομ, ένα από τα κλασικότερα βρετα- νικάμυθιστορήματα του εικοστού αιώνα, είναι ένα έργο που αποζημιώνει πολλαπλά εκείνον τον αναγνώστη ο οποίος θα έχει την υπομονή να αφεθεί στο ταξίδι που του προτείνει. Γράφτη- κε στις αρχές του εικοστού αιώνα και τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1915, την εποχή που ο συγγραφέας του είχε μόλις κλείσει τα σαράντα· αποτελεί ένα sui generis, ημι-αυτο- βιογραφικό αφήγημα, καθώς και ένα μεταιχμιακό λογοτέχνημα, το οποίο ακροβατεί μεταξύ της παρά- δοσης και του ταχέως επερχόμε- νου μοντερνισμού. Πρόκειται για ένα κλασικό bil- dungsroman (ή αλλιώς «μυθιστό- ρημα ενηλικίωσης») με επίκεντρο τον νεαρό Φίλιπ Κάρεϊ, τον οποίο ακολουθούμε από τα πρώτα παιδι- κά του χρόνια μέχρι περίπου τα τριάντα του. Ένας ευαίσθητος και καλλιεργημένος νέος, με μια ανα- πηρία στο πόδι που θα διαμορφώ- σει τον ψυχισμό και τις επιλογές του, καθώς και μια ορφάνια εκ γε- νετής σχεδόν που θα τον στείλει να μεγαλώσει με τους θείους του, δη- μιουργώντας του ένα συναισθημα- τικό κενό που δεν θα καλυφθεί ποτέ, αποβαίνοντας εξίσου απο- φασιστικό με την αναπηρία του για τις απανωτές αποτυχίες που θα τον σημαδέψουν. Υπό αυτή την έν- νοια, και καθώς θα ακολουθούμε τον άτυχο (ή και τυχερό, από άλλη άποψη)Φίλιπσταδιαφορετικάστά- διατης πορείας του, το έργομπορεί να ιδωθεί και ως τραγικωμωδία, στα ΔΈΣΜΙΟΙ ΤΩΝ ΠΑΘΏΝ ΜΑΣ Ο ΝΊΚΟΣ Α. ΜΆΝΤΗΣ* ΓΡΆΦΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΏΠΙΝΗ ΔΟΥΛΕΊΑ ΤΟΥ ΣΌΜΕΡΣΕΤ ΜΟΜ όρια ενός άλλου παλιού είδους, του κλασικού μυθιστορήματος πικαρέσκο. Το βασικό πρόβλημα του Φίλιπ Κάρεϊ, αυτό που δίνει και τον τίτλο του βιβλίου, είναι το εξής: νιώθει δέσμιος των παθών και των εναλ- λασσόμενων ροπών του, τα οποία όχι μόνο δεν καταφέρνει να τιθα- σεύσει, αλλά αντιθέτως τους αφή- νεται, γιατί μονάχα έτσι μπορεί να νιώθει «αυθεντικός», όπως συχνά πυκνά αναφέρει. Στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, οι ροπές αυτές συμπυκνώνονται στο πρόσωπο μιας μοιραίας για εκείνον γυναίκας, της ΕΊΝΑΙ ΊΣΩΣ ΑΥΤΌ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΊΟ ΠΟΥ ΚΑΘΙΣΤΆ ΤΟ ΒΙΒΛΊΟ ΤΌΣΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΌ, ΚΑΘΏΣ, ΩΣ ΑΠΆΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΖΩΉ ΠΟΥ ΦΙΛΟΔΌΞΗΣΕ ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΑΝ ΌΧΙ ΗΡΩΙΚΉ, ΤΟΥΛΆΧΙΣΤΟΝ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΥΣΑ ΚΑΙ ΠΡΩΤΌΤΥΠΗ, ΑΝΑΔΎΕΤΑΙ ΤΟ ΠΑΛΙΌ ΔΊΔΑΓΜΑ ΤΗΣ ΣΤΩΙΚΉΣ ΣΧΟΛΉΣ: ΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΊΣ ΝΑ ΞΕΦΎΓΕΙΣ ΑΠ’ ΤΟ ΚΕΛΊ ΣΟΥ, ΜΕΊΝΕ ΜΈΣΑ ΣΕ ΑΥΤΌ ΚΑΙ ΑΓΆΠΗΣΈ ΤΟ. Μίλντρεντ Ρότζερς, η οποία, αν και ως προσωπικότητα συγκεντρώνει όλα σχεδόν τα αρνητικά στοιχεία που θα μπορούσε να φέρει μια πι- θανή σύντροφος, παρ’ όλα αυτά του ασκεί μια ακαταμάχητη έλξη, στα όρια της παράνοιας και της αυ- τοκαταστροφής. Στοτέλος, ίσωςκαι αναμενόμενα, αλλά πάντως εντε- λώς ρεαλιστικά και ψυχογραφημέ- να, ο Φίλιπ οδηγείται σε κάποιου είδους φώτιση. Είναι ίσως αυτό το στοιχείοπουκαθιστάτοβιβλίοτόσο ουσιαστικό, καθώς, ως απάντηση σε μια ζωή που φιλοδόξησε να εί- ναι αν όχι ηρωική, τουλάχιστον εν- διαφέρουσα και πρωτότυπη, ανα- δύεται το παλιό δίδαγμα της στωι- κής σχολής: αν δεν μπορείς να ξε- φύγεις απ’ το κελί σου, μείνε μέσα σε αυτό και αγάπησέ το. Το βιβλίο απέκτησε από νωρίς φανατικούς οπαδούς, μεταφέρθη- κε δύο φορές στον κινηματογρά- φο, ενώ θεωρείται το αριστούργη- μα του Σόμερσετ Μομ, στο οποίο χρωστάει τη διόλου ευκαταφρόνη- τη θέση του στη μεγάλη παράδοση της βρετανικής πεζογραφίας.  * Ο ΝΊΚΟΣ Α. ΜΑΝΤΗΣ ΕΊΝΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ | 19