Τριλογία της Κούβας

P E D RO J UAN GU T I É R R E Z 18 χειμώνα του 1926, ανήμερα Χριστούγεννα, 25 Δεκεμβρίου, ταξίδεψαν μέχρι το Κάντιθ για να μπαρκάρουν, εν μέσω της σφοδρότερης χιονό­ πτωσης που γνώρισε η Ισπανία τον 20ό αιώνα. Ακόμα και στο Κάντιθ, το χιόνι έφτανε μέχρι την κνήμη. Λίγες μέρες νωρίτερα η Λουθία είχε κλείσει τα είκοσι ένα της χρόνια. Απέπλευσαν τα ξημερώματα της 26ης, εν μέσω χιονοθύελλας. Αποβιβάστηκαν από το ατμόπλοιο Lucania στο λιμάνι της Αβάνας μετά από δώδεκα μέρες πλεύσης στον Ατλαντικό υπό αντίξοες συνθή­ κες. Ωστόσο οι ίδιοι δεν ζαλίστηκαν και πάτησαν σε στέρεο έδαφος με μια ιδιαίτερη αίσθηση ευτυχίας και αυτοπεποίθησης. Όλα είχαν γίνει εύκολα. Ο θείος του Φελίπε είχε αποθήκες με υφάσματα στο Ματάνσας. Και προτιμούσε να έχει υπάλληλο τον ανιψιό αντί για κά­ ποιον Κουβανό που θα μπορούσε να τον κλέβει. Έτσι, πλήρωσε τα εισιτήρια του πλοίου, στην τρίτη θέση (προνομιακή), και ξεκαθάρισε ότι θα του κρατούσε δέκα τοις εκατό από τον μισθό του έως ότου απο­ πληρώσει το χρέος του. «Εδώ τίποτα δεν χαρίζεται. Όλα πρέπει να τα κερδίσεις. Με σκλη­ ρή δουλειά». Ήταν η αγαπημένη έκφραση του θείου, ο οποίος επίσης είχε αφή­ σει πιτσιρικάς το χωριό του και τα κατάφερε στη ζωή του δουλεύοντας ασταμάτητα και αποταμιεύοντας και το παραμικρό κέρμα. Θεωρούσε την οικονομία και την αποταμίευση τις σημαντικότερες αρετές σε έναν άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα ήταν σαχλαμάρες και ρομαντισμοί. Δεν είχε ξοδέψει ποτέ ούτε ένα σεντάβο για να ανακαινίσει ή να βάψει το κατάστημα. Στην πρόσοψη είχε μια παλιά πινακίδα, ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο, ξεφλουδισμένη και ξεβαμμένη: Υποκαμισοποιία Κουγκάτ. Υφάσματα ποιότητος. Εισαγωγαί. Τους άρεσε η χώρα. Η θερμοκρασία ήταν πολύ ευχάριστη και όλα ήταν καταπράσινα. Τα φύλλα των δέντρων δεν έπεφταν. Η θέρμανση ήταν άγνωστη έννοια. Και κυκλοφορούσαν με ελαφριά ρούχα όλο τον χρόνο. Οι Κουβανοί τουρτούριζαν ακόμα κι όταν η θερμοκρασία έπε­ φτε στους δεκαέξι βαθμούς το βράδυ, μια που ήταν χειμώνας. Αυτός δεν ήταν χειμώνας, ήταν ανέκδοτο. Εκείνοι κορόιδευαν. Τους φαινό