Ο στωικός σοφός

[ 13 ] ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η στωική φιλοσοφία, η συνεπέστερη ίσως συστηματική φιλοσοφική κίνηση που εμφανίστηκε στα ελληνιστικά χρόνια, τόσο ως προς την παιδευτικήδυναμική της όσοκαι ως προς τηστοχοθεσία, έθετε στο ιδεώ­ δες τουσοφού τον πυρήνααλλάκαι τοαπώτατοόριο της πνευματικής και ηθικής πορείας του ανθρώπου που μετείχε στη στωική κοινότητα. Αυτή η στωική κοινότητα συνειδητά απλωνόταν για να κλείσει στους κόλπους της πλήθος ανθρώπων αποκλεισμένων από άλλες φιλοσοφικές σχολές, ζητώντας από αυτούς ως μόνη προϋπόθεση την προσπάθειά τους να γίνουν καλύτεροι διά της συμμόρφωσης με τους δικούς της αυ- στηρούς ηθικούς κανόνες και τρόπους. Οι στωικοί φιλόσοφοι ήταν οι ηγέτες αυτού του ετερώνυμου πλήθους οπαδών και συμπαθούντων, οι δάσκαλοι που, έχοντας ως μαθητές μορφωμένους αριστοκράτες, δού- λους και χειρώνακτες, τεχνίτες και γυναίκες, καλλιτέχνες και στρατιώ- τες, έπρεπε να προσφέρουν έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας και μάθη- σης, να δώσουν ένα σύνολο κανόνων, που, εφόσον γινόταν αποδεκτός, θα βοηθούσε στην εξέλιξη όλων των μαθητών, ανεξάρτητα από το κοι- νωνικό, μορφωτικό και ψυχολογικό τους υπόβαθρο. Τον στωικό τρόπο ή τον αποδεχόσουν εξ ολοκλήρου ή δεν τον αποδεχόσουν καθόλου, και η αποδοχή σήμαινε αγώνα και αφιέρωση. Ο κώδικας επικοινωνίας της κοινότητας ήταν ένα κοινά αποδεκτό ιδεώδες. Με το να επικοινωνούν οι προκόπτοντες μαθητές μεταξύ τους και με τους δασκάλουςφιλοσόφους επιτύγχαναν τη βελτίωση της ζωής τους. Το δυσθεώρητο έπαθλο που τους περίμενε στο τέλος του δύσκολου δρόμου ήταν η εναρμόνιση με τον δημιουργικό λόγο, τη φύση, τον θεό. Ο σοφός της στωικής διανόησης δεν είναι ένα ιδεώδες που προκύ- πτει ως απαύγασμα πρακτικής σοφίας, ποιητικής εξύμνησης ή κοινωνι- κής παιδαγωγικής, αλλά ένα ολοκληρωμένο πρότυπο ζωής, που ιδιαίτε- ρο χαρακτηριστικό του είναι ότι ζητεί από τον άνθρωπο να πράξει όχι τα