Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου

KΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 346 NΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ | A΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Κριτήριο αξιολόγησης 2 ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ 1: Η «γλώσσα των νέων» και οι αιτίες διαμόρφωσής της Το κείμενο προέρχεται από κεφάλαιο της διδακτορικής διατριβής της Θεοδώρας Σαλτίδου με θέμα «Η “γλώσσα των νέων” ως υφολογικός πόρος όλων των ηλικιών στον λόγο τηλεο- πτικών σειρών» (2018) και είναι συντομευμένο και διασκευασμένο. [1] Από μια παραδοσιακή κοινωνιογλωσσολογική σκοπιά, με τον όρο «γλώσσα των νέων» εννοούμε, σύμφωνα με τον Ανδρουτσόπουλο (2001) 33 , το «σύνολο των γλωσσικών φαινομένων που χαρακτη- ρίζουν την επικοινωνία των νέων μεταξύ τους». Πρόκειται τις περισσότερες φορές για ένα φυσιο- λογικό και παροδικό φαινόμενο που εμφανίζεται κατά την εφηβική και μετεφηβική ηλικία, ενώ στη συνέχεια η χρήση της συνήθως φθίνει, καθώς τα άτομα μεγαλώνοντας οδηγούνται σε έναν γλωσσικό συντηρητισμό. Μολονότι μιλάμε για γλώσσα, στην ουσία δεν πρόκειται για ένα αυτοτελές γλωσσικό σύστημα αλλά για μία «κοινωνιόλεκτο», για έναν τρόπο, δηλαδή, ομιλίας με συγκεκριμένα λεξιλο- γικά, πραγματολογικά και δομικά χαρακτηριστικά, ο οποίος εμφανίζεται υπό ορισμένες συνθήκες επικοινωνίας και αποτελεί μέρος της γλωσσικής συνείδησης της κοινότητας. [2] Κοινωνική βάση της «γλώσσας των νέων» είναι η «παρέα», το «δίκτυο των συνομηλίκων». Απόρροια του γεγονότος αυτού είναι να μην είναι ενιαία και ομοιογενής, αλλά να αποτελεί ένα «σύ- νολο επιμέρους τρόπων ομιλίας με κοινές τάσεις διαμόρφωσης και κοινά γλωσσικά στοιχεία» (Αν- δρουτσόπουλος 2001). Η στερεότυπη, ωστόσο, αντιμετώπιση των νέων και της κοινωνιολέκτου τους ως μιας ομοιογενούς κοινωνικής ομάδας και ενός ενιαίου γλωσσικού κώδικα, αντίστοιχα, που τους ορίζει σε αντίθεση με τους ενήλικες, συνδέεται με τον κυρίαρχο «λόγο της εφηβείας», ο οποίος αντι- μετωπίζει τους νέους ως «ατελείς ενήλικες» και εστιάζει στη μετάβαση από την (ανώριμη) εφηβεία στην (ολοκληρωμένη) ενηλικίωση. Οι έφηβοι και ο τρόπος ομιλίας τους συνδέονται, έτσι, με αρνητικά στερεότυπα, όπως ανωριμότητα, ανευθυνότητα, διαρκή σύγχυση και παθητική/ άκριτη επιρροή από τα προϊόντα της μαζικής κουλτούρας), ενώ επισημαίνεται ότι η ομιλία τους τείνει να παρεκκλίνει από τον τρόπο ομιλίας των ενηλίκων, την πρότυπη ποικιλία. [3] Ωστόσο, οι πρόσφατες προσεγγίσεις που προέρχονται κυρίως από την κοινωνιολογία της νεότητας έχουν αμφισβητήσει τις προαναφερθείσες στερεοτυπικές αναπαραστάσεις των νέων. Στον «λόγο της εφηβείας» αντιπροτείνεται «ο λόγος της νεότητας», ο οποίος εστιάζει στον πλούτο και τη διακριτότητα ανάμεσα στις νεανικές πρακτικές, που σηματοδοτούνται από συγκεκριμένες υφολογικές προτιμήσεις σχετικές με τη μουσική, την εμφάνιση και την ομιλία. Έτσι, στην ουσία, δεν μιλάμε για μια ενιαία «γλώσσα των νέων», αλλά για ένα σύνολο επιμέρους γλωσσικών υφών που συνδέονται με συ- γκεκριμένες νεανικές ομάδες και πολιτισμικές πρακτικές. Αποτέλεσμα αυτού είναι η ηλικία να λειτουρ- γεί μόνο ως ενοποιητικός παράγοντας, μιας και οι ομιλιακές διαφορές στην ομάδα των νέων, και ειδικά των εφήβων, δεν ξεπερνούν κατά πολύ τις διαφορές που εντοπίζονται στις άλλες ηλικιακές ομάδες. 33 Γ. Ανδρουτσόπουλος, «Η γλώσσα των νέων», https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/ guide/thema_b9/index.html

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=