1
2
Πρώτη έκδοση Αύγουστος 2026 KEIMENO Μάριος Μάζαρης, Χριστίνα Μπέσιου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ Χριστίνα Μπέσιου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ – ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΙΩΝ Μαρία Γονιδάκη ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ Χριστίνα Λιτσαρδοπούλου ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ Ουρανία Λυμπεροπούλου ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ Ρεντουάν Αμζλάν © 2026, Eκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και Μάριος Μάζαρης, Χριστίνα Μπέσιου ISBN 978-618-03-5104-0 ΒOΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 85104 Κ.Ε.Π. 6812, Κ.Π. 24064 Το παρόν έργο πνευµατικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Nόµου (N. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήµερα) και τις διεθνείς συµβάσεις περί πνευµατικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε µέσο ή τρόπο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκµίσθωση ή δανεισµός, µετάφραση, διασκευή, αναµετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε µορφή (ηλεκτρονική, µηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκµετάλλευση του συνόλου ή µέρους του έργου. Eκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα, τηλ.: 211 3003500 metaixmio.gr • [email protected] Κεντρική διάθεση Ασκληπιού 18, 106 80 Αθήνα, τηλ.: 210 3647433 Bιβλιοπωλεία ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ • Aσκληπιού 18, 106 80 Aθήνα, τηλ.: 210 3647433 • Πολυχώρος, Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα τηλ.: 211 3003580, fax: 211 3003581
Σκάναρε για να βρεις πλούσιο βοηθητικό υλικό.
Περιεχόμενα Πρόλογος................................................... 6 Σεπτέμβριος.............................................. 8 Q & A...............................................................10 Λίστα μαθητών/-τριών................................12 Εκπαιδευτικές επισκέψεις..........................14 Το πρόγραμμά μου.......................................16 Εβδομάδες προγραμματισμού..................18 Σημειώσεις επιδόσεων................................38 Επικοινωνία με γονείς................................40 Οκτώβριος................................................. 42 Q & A...............................................................44 Εβδομάδες προγραμματισμού.................46 Σημειώσεις επιδόσεων...............................66 Επικοινωνία με γονείς................................68 Νοέμβριος................................................70 Q & A.............................................................. 72 Εβδομάδες προγραμματισμού..................74 Σημειώσεις επιδόσεων................................94 Επικοινωνία με γονείς............................... 96 Δεκέμβριος...............................................98 Q & A ............................................................102 Εβδομάδες προγραμματισμού ...............104 Σημειώσεις επιδόσεων..............................120 Βαθμολογία τριμήνου/τετραμήνου .......122 Επικοινωνία με γονείς ..............................124 Ιανουάριος ........................................... 126 Q & A ............................................................128 Εβδομάδες προγραμματισμού................130 Σημειώσεις επιδόσεων .............................146 Επικοινωνία με γονείς...............................148 Q & A the final countdown #1.................150 Φεβρουάριος......................................... 154 Q & A ............................................................156 Εβδομάδες προγραμματισμού ...............158 Σημειώσεις επιδόσεων .............................178 Επικοινωνία με γονείς ..............................180 Μάρτιος................................................... 182 Q & A ............................................................184 Εβδομάδες προγραμματισμού ...............186 Σημειώσεις επιδόσεων ............................206 Βαθμολογία τριμήνου/τετραμήνου ......208 Επικοινωνία με γονείς...............................210 Απρίλιος . ............................................... 212 Q & A ............................................................214 Εβδομάδες προγραμματισμού................216 Σημειώσεις επιδόσεων.............................236 Επικοινωνία με γονείς .............................238 Μάιος . ..................................................... 240 Q & A.............................................................242 Εβδομάδες προγραμματισμού ..............244 Σημειώσεις επιδόσεων.............................264 Επικοινωνία με γονείς .............................266 Ιούνιος.................................................... 268 Q & A ...........................................................270 Εβδομάδες προγραμματισμού................272 Σημειώσεις επιδόσεων ............................288 Βαθμολογία τριμήνου/τετραμήνου.......290 Επικοινωνία με γονείς ..............................292 Q & A the final countdown #2...............294 H χρονιά σε λέξεις....................................298 Ατάκες μαθητών/-τριών..........................300 7
8 Πρόλογος Μπες σε τάξη… ξανά! Αλήθεια, συνηθίζει ποτέ ένας εκπαιδευτικός να μπαίνει σε μια τάξη; Θέλω να πιστεύω πως όχι. Γιατί αν έρθει η μέρα που θα ανοίξεις την πόρτα της αίθουσας χωρίς εκείνο το μικρό σκίρτημα, χωρίς τη γλυκιά αγωνία, χωρίς να αναρωτηθείς έστω για μια στιγμή «άραγε πώς θα είναι φέτος;», τότε ίσως να έχεις ξεχάσει πως η εκπαίδευση δεν είναι επάγγελμα. Είναι σχέση. Κάθε Σεπτέμβρης μοιάζει με τον προηγούμενο, κι όμως δεν μοιάζει καθόλου. Άλλες φωνές, άλλα πρόσωπα, άλλα χαμόγελα, άλλες δυσκολίες. Κάποια παιδιά θα μπουν στην τάξη γεμάτα αυτοπεποίθηση, κάποια θα μπουν κρατώντας σφιχτά το χέρι του γονιού τους. Κάποια θα γελούν δυνατά, ενώ κάποια θα προσπαθούν να γίνουν αόρατα. Κι εσύ θα βρεθείς ξανά μπροστά τους, με τα βιβλία, τους μαρκαδόρους σου, τα σχέδιά σου, αλλά κυρίως την ευθύνη να γίνεις ένας άνθρωπος που θα θυμούνται με ασφάλεια. Και ξέρεις κάτι; Δεν έχει σημασία αν είναι η πρώτη σου χρονιά ή η εικοστή. Το σφίξιμο πριν από το πρώτο κουδούνι δεν φεύγει ποτέ! Απλώς αλλάζει μορφή. Την πρώτη χρονιά φοβάσαι μήπως δεν ξέρεις αρκετά, τα επόμενα φοβάσαι μήπως δεν προλάβεις αρκετά! Η τάξη εξάλλου δεν γεμίζει με τα θρανία, αλλά με τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους που εσύ δεν γνωρίζεις ακόμη. Κάθε παιδί μπορεί να έρχεται από ένα σπίτι γεμάτο αγάπη ή από ένα σπίτι που προσπαθεί απλώς να κρατηθεί όρθιο. Κι έρχεται για να μοιραστεί μαζί μας φόβους, απώλειες, μοναξιές, όνειρα και μέσα σε λίγες ώρες κάθε μέρα, προσπαθούμε να του μάθουμε μαθηματικά, γλώσσα, ιστορία, φυσική, μουσική… Μα, χωρίς να το καταλάβουμε, του μαθαίνουμε και κάτι πολύ μεγαλύτερο, πώς μοιάζει ένας ενήλικας που ακούει. Πώς φέρεται ένας άνθρωπος που σέβεται, πώς ζητά συγγνώμη, πώς χαμογελά, πώς επιμένει, πώς αγαπά. Αυτό είναι το παράξενο με το σχολείο. Νομίζουμε πως διδάσκουμε μαθήματα, κι όμως, τις περισσότερες φορές, διδάσκουμε τον εαυτό μας. Αν κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, ίσως να είσαι ένας εκπαιδευτικός που αγαπά την οργάνωση. Ίσως πάλι να είσαι από εκείνους που κάθε Σεπτέμβρη αγοράζουν ένα καινούριο ημερολόγιο με την ελπίδα πως «φέτος θα τα γράφω όλα». Ίσως να είσαι νηπιαγωγός, δάσκαλος, καθηγητής, εκπαιδευτικός ειδικότητας, μέλος της παράλληλης στήριξης, ίσως να εργάζεσαι σε ένα σχολείο ή να αλλάζεις τρία
9 μέσα στην ίδια εβδομάδα, ίσως να είσαι πρωτοδιόριστος ή έχεις συμπληρώσει τόσα χρόνια υπηρεσίας, που τα μετράς πια με γενιές μαθητών. Μέσα σου όμως εξακολουθείς να πιστεύεις ότι αυτή η δουλειά μπορεί να αλλάξει έναν άνθρωπο. Για σένα γράφτηκε αυτό το βιβλίο. Το βιβλίο αυτό δεν είναι απλώς ένα ημερολόγιο, ένας προγραμματισμός ή ένα βιβλίο σημειώσεων. Είναι ένας συνοδοιπόρος. Ένα μέρος όπου θα χωρέσουν οι υποχρεώσεις σου, αλλά και οι σκέψεις σου. Θα βρεις χώρους για να οργανώσεις τη σχολική χρονιά, τις εφημερίες, τις εκδρομές, τις γιορτές, τις αξιολογήσεις, τις συναντήσεις με τους γονείς, τους στόχους και τις δράσεις σου. Θα βρεις εβδομαδιαίο προγραμματισμό για να σχεδιάζεις τα μαθήματά σου. Σελίδες για να καταγράφεις την πρόοδο των μαθητών και των μαθητριών σου. Χώρο για σημειώσεις, ιδέες, παρατηρήσεις και όλα εκείνα που, αν δεν γραφτούν, χάνονται μέσα στην ένταση της καθημερινότητας. Θα βρεις όμως και κάτι ακόμη. Κάθε μήνας ξεκινά με μικρές ερωτήσεις. Ερωτήσεις που γεννήθηκαν μέσα από πραγματικές τάξεις, από συζητήσεις σε συλλόγους διδασκόντων, από διαλείμματα, από τηλέφωνα με γονείς. Από εκείνα τα απογεύματα που όλοι μας έχουμε γυρίσει σπίτι και έχουμε αναρωτηθεί: «Το χειρίστηκα σωστά;», «Μήπως μπορούσα να το κάνω αλλιώς;». Δεν είναι ερωτήσεις που γράφτηκαν για να σου μάθουν τη δουλειά σου. Είναι ερωτήσεις που θα θέλαμε να μας είχε κάνει κάποιος όταν ξεκινούσαμε. Γιατί καμιά φορά δεν χρειαζόμαστε ακόμα μία απάντηση. Χρειαζόμαστε μια καλή ερώτηση. Μην ξεχνάς πως η εκπαίδευση δεν είναι ποτέ τέλεια. Είναι όμως αληθινή. Κι αν κάποια μέρα νιώσεις πως κουράστηκες, ξεφύλλισε το ημερολόγιο αυτό. Ίσως σε βοηθήσει να θυμηθείς πόσα κατάφερες, πόσα παιδιά χαμογέλασαν. Πόσα μεγάλωσαν. Κι εσύ μαζί τους. Αυτό το ημερολόγιο γράφτηκε για σένα. Για να σου θυμίζει, κάθε φορά που ανοίγεις μια καινούρια σελίδα, ότι δεν χρειάζεται να είσαι ο τέλειος εκπαιδευτικός, χρειάζεται μόνο να συνεχίζεις να μπαίνεις στην τάξη με καθαρή καρδιά. Ξανά. Και ξανά. Και ξανά. Καλή σχολική χρονιά. Με αγάπη, Χριστίνα & Μάριος
10 5 Διεθνής Ημέρα Φιλανθρωπίας (UN) 8 Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού (UNESCO) 15 Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας (UN) 16 Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας της Στιβάδας του Όζοντος (UN) 21 Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης (UN) 23 Διεθνής Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών (UN) 27 Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού (UN) 29 Παγκόσμια Ημέρα καρδιάς (UN) 30 Διεθνής Ημέρα Μετάφρασης (UN) 1 Συμεών, Συμεωνή, Αντιγόνη 3 Άνθιμος 13 Κορνήλιος, Κορνηλία 14 Σταυρούλα, Σταύρος, Σταυριανός 15 Νικήτας 17 Σοφία, Πίστη, Ελπίδα, Αγάπη 18 Αριάδνη 20 Ευστάθιος, Στάθης, Σταθούλα 23 Ξανθίππη, Πολυξένη 25 Ευφροσύνη 28 Χαρίτων
Συμπλήρωσε τις ημερομηνίες στον μήνα και σημείωσε όσα σου είναι απαραίτητα. 11
12 Τι χρειάζομαι πρώτα ως εκπαιδευτικός τον Σεπτέμβρη; Να πάρω μια βαθιά ανάσα πριν από την «καινούργια αρχή». Ο Σεπτέμβρης θέλει μικρά βήματα, λίγη οργάνωση, λίγο χαμόγελο και την αποδοχή ότι κάθε χρόνο, ακόμα κι αν δουλεύω χρόνια, νιώθω λίγο πρωτάρης. Δεν χρειάζεται να τα ξέρω όλα. Χρειάζεται όμως να είμαι παρών, παρούσα, διαθέσιμος/-η και να αρχίσω να βρίσκω τον ρυθμό μου. Γιατί έχει σημασία να συστηθώ στους ανθρώπους του σχολείου; Γιατί το σχολείο δεν είναι μόνο οι αίθουσες, τα κουδούνια και το φωτοτυπικό που χαλάει πάντα όταν το χρειάζεσαι. Είναι οι άνθρωποί του. Ένα «καλημέρα», ένα χαμόγελο, ένα «χάρηκα» σε κάνουν σιγά σιγά οργανικό κομμάτι του χώρου. Κι αν δεν το νιώθω ακόμα, δεν πειράζει. Θα δώσω το στίγμα μου τόσο όσο αντέχω. Κανείς δεν συνδέεται εύκολα με κάποιον που μοιάζει απόμακρος, αμίλητος ή σαν να ψάχνει έξοδο κινδύνου. Γιατί να γνωρίσω καλά το σχολικό κτίριο; Γιατί κάποια στιγμή θα ψάχνω το τελευταίο πακέτο Α4 σαν να είναι θησαυρός. Καλό είναι να ξέρω τις αίθουσες, τις αποθήκες, τις τουαλέτες, την αυλή, το κυλικείο, τους υπολογιστές, το χημείο, ντουλάπια, ράφια και κάθε κρυφή γωνιά. Το κτίριο δεν κάνει το σχολείο, αλλά βοηθάει να ξέρω ποιες επιλογές έχω. Αν είναι μικρό ή παλιό ή με πολλές φθορές, δεν θα απογοητευτώ. Ο καλύτερος εξοπλισμός είμαστε πάντα εμείς. Ποιον ρόλο έχει ο πρώτος Σύλλογος διδασκόντων; Είναι η στιγμή που ρωτάω όσα φοβάμαι ότι «θα έπρεπε ήδη να ξέρω». Δεν υπάρχουν αυτονόητα σου λέω, νόμιζα πως είχα αγκαλιά το τελευταίο. Ρωτάω για τις εφημερίες, το ωράριο, τις απουσίες, το ολοήμερο, τις εκδρομές, τις γιορτές, τις παρελάσεις, τα γεύματα, γονείς, καταγραφές συμβάντων, ό,τι χρειάζεται. Κρατάω σημειώσεις, γιατί ο Σεπτέμβρης έχει την τάση να τα κάνει όλα σαλάτα στο κεφάλι μου. Και φυσικά, κάποια στιγμή φτάνω στο μεγάλο ερώτημα: «Εγώ ποια τάξη θα πάρω;». Πώς αντιμετωπίζεται η επιλογή τμήματος; Με ευελιξία, γιατί μπορεί να μη μου έρθει το τμήμα που είχα φανταστεί. Κάθε τμήμα έχει δυσκολίες, δυνατότητες, ιστορίες και παιδιά που περιμένουν να τα γνωρίσω. Είναι λάθος να εγκλωβίζομαι στο «θέλω αυτό που ξέρω». Το άγνωστο τμήμα μπορεί να γίνει η πιο δυνατή εμπειρία μου. Ακόμα κι αν πάρω «ό,τι περίσσεψε», μπορώ να μεγαλουργήσω. Τι προσέχω όταν γνωρίζω τους/τις μαθητές/-ήτριες; Βλέπω στοιχεία, ανάγκες, αλλεργίες, ιατρικά θέματα, διαγνώσεις, οικογενειακές συνθήκες, αδέρφια, απουσίες γονέων, όσα χρειάζεται να ξέρω για να φροντίσω. Ακούω και τον/την προηγούμενο/-η εκπαιδευτικό, αλλά δεν βασίζομαι απόλυτα στη γνώμη του/της. Κρατώ τις δικές μου σημειώσεις, παρατηρώ, δίνω χρόνο. Κάθε παιδί έχει δικαίωμα να το γνωρίσω από την αρχή, όπως θα με μάθει κι εκείνο.
13 Πώς στήνω την αίθουσα; Με μέτρο, γιατί δεν χρειάζεται να μπει το παιδί πρώτη μέρα και να πάθει αισθητηριακή υπερφόρτωση. Κοιτάζω τους τοίχους, τα ντουλάπια, τα συρτάρια, τον εξοπλισμό, πρίζες που ίσως δουλεύουν — θαύματα γίνονται. Σκέφτομαι το θέμα της χρονιάς, τη γωνιά των γενεθλίων, τον χώρο των κανόνων, τον πίνακα ανακοινώσεων, αφήνω μέρος για ζωγραφιές. Δεν γεμίζω την τάξη πριν έρθει η τάξη. Αφήνω χώρο για να μπει η ζωή των παιδιών. Γιατί να μελετήσω από νωρίς την ύλη; Για να μην ανοίξουν τα βιβλία και νιώσω ότι άνοιξε παράλληλο σύμπαν. Ξεφυλλίζω, σημειώνω, βλέπω στόχους, ενότητες, βασικά και δευτερεύοντα. Βλέπω και τι θα διδαχθεί σε επόμενες τάξεις, για να μη λιποθυμήσω αν κάτι δυσκολέψει φέτος. Η ύλη είναι σπειροειδής! Πώς ξεκινώ με τα θρανία; Στην αρχή θέλω να βλέπω πρόσωπα. Μετωπικά, Π, ό,τι χωράει στο σπιρτόκουτο που μας έδωσαν για αίθουσα. Οι ομάδες θα έρθουν όταν θα έχουμε σχέση, ρυθμό και αντοχή. Τις πρώτες μέρες μπορεί να καθίσουν όπου θέλουν. Μετά, σιγά σιγά, «όλοι θα κάτσουμε με όλους». Τι σημαίνει η μέρα του αγιασμού; Η πρώτη κρυάδα, μαζί με λίγο βασιλικό στο κεφάλι! Βάζω τα καλά μου, το χαμόγελό μου και πλησιάζω τα παιδιά. Λέω λίγα λόγια, συστήνομαι, δίνω ένα πρώτο αίσθημα ασφάλειας. Αν υπάρχουν μικρά παιδιά, γνωρίζω και τους γονείς. Δεν χρειάζεται να εντυπωσιάσω κανέναν, απλώς να είμαι αληθινός/-ή. Πώς φτιάχνονται οι κανόνες της τάξης; Μαζί με τα παιδιά. Συζητάμε τι βοηθά μια ομάδα να δουλεύει, να ακούει, να σέβεται, να ηρεμεί. Γράφουμε θετικά: «μιλάμε με σεβασμό», όχι «δεν ουρλιάζουμε». Όταν οι κανόνες βγαίνουν από την ομάδα, τους θυμάται η ομάδα, όχι μόνο ο/η εκπαιδευτικός. Τι χρειάζεται η προσαρμογή; Χρόνο, χρόνο και λίγο ακόμα χρόνο. Μαθαίνουμε τσάντες, τετράδια, διάλειμμα, τουαλέτες, συναισθήματα, ρουτίνες, αρμοδιότητες. Δίνω επιείκεια χωρίς να χάνω το πλαίσιο. Ο Σεπτέμβρης είναι για να συνηθίσουμε ο ένας την παρουσία του άλλου. Πώς φτιάχνω λίστα υλικών; Ως άνθρωπος που θυμάται ότι υπήρξε μαθητής και πονούσε η πλάτη του. Ζητώ λίγα, χρήσιμα, οικονομικά και πραγματικά απαραίτητα. Όχι τετράδια που θα μείνουν άγραφα, ούτε ντοσιέ που θα μείνουν στο ράφι αχρησιμοποίητα. Εξηγώ τι θέλω, δίνω χρόνο και σκέφτομαι πάντα ότι λιγότερα μπορεί να σημαίνει καλύτερα. Πώς ξεκινά η σχέση με τους γονείς; Με συνάντηση γνωριμίας σε φιλικό πλαίσιο. Συστήνομαι, εξηγώ πώς δουλεύω, πώς επικοινωνούμε, τι προσδοκώ και τι μπορούν να περιμένουν. Οι γονείς δεν είναι αντίπαλοι. Είναι μέρος της τάξης, με αγωνίες, ερωτήσεις και πολλές φορές περισσότερη ανασφάλεια απ’ όση φαίνεται.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24 ISBN: 978-618-03-5104-0 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. MHX/ΣΗΣ 85104 σαν να λέμε βούτα στα βαθιά κι οργανώσου ή, καλύτερα, έλα να σου κρατήσω το χέρι και πάμε... Κάθε σχολική χρονιά είναι ένα καινούργιο ταξίδι, γεμάτο χαμόγελα, αγωνίες, μικρές νίκες, απρόοπτα, συγκίνηση και αμέτρητες στιγμές που αφήνουν το αποτύπωμά τους στην καρδιά. Σε αυτό το βιβλίο οι ιδέες και οι καθημερινοί στόχοι σου θα συναντήσουν την πράξη μέσα από σελίδες προγραμματισμού, οργάνωσης, αξιολογήσεων, υπενθυμίσεων. Όμως, η οργάνωση δεν περιορίζει τη δημιουργικότητα, της δίνει χώρο να ανθίσει. Σε αυτές τις σελίδες μπορείς να δημιουργήσεις τον δικό σου κόσμο, που άλλοτε θα σε κάνει να γελάς δυνατά, άλλοτε να συγκινείσαι αλλά πάντα να θυμάσαι γιατί αξίζει να προσπαθείς. Ο ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ
www.metaixmio.grRkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=