Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999-2021

ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ: ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1999-2021 62 στην ουρά. Αλλά στεκόσουν εκεί μ’ ένα βιβλίο που παλιά δεν μπορού­ σες ν’ αγοράσεις και ήξερες ότι το βράδυ παιζόταν μια ταινία που παλιά ήταν απαγορευμένη και περίμενε δέκα χρόνια στο ράφι». Αλλά επίσης: «Όσο πιο συχνά φωνάζαμε “Ελευθερία! Ελευθερία!”, τόσο λιγότερα πράγματα υπήρχαν στις προθήκες. Και δεν έλειπε πια μόνο το τυρί και το κρέας, αλλά και η ζάχαρη και το αλάτι». Και: «Η παλιά μας ζωή αφα­ νίστηκε πλήρως, δεν έμεινε πέτρα πάνω στην άλλη». Στο Κίρκενες Ρωσίδες πήγαιναν από κάμπινγκ σε κάμπινγκ για να εκπορνευθούν. Ο δήμαρχος προσκλήθηκε από ρώσους στρατιωτικούς σε εκδρομή με τανκ στην άλλη πλευρά των συνόρων: για το κυνήγι της πάπιας. Όλοι αυτοί οι Ρώσοι ήταν, όπως τόσοι στην Ανατολική Ευρώπη, θύμα­ τα της «θεραπείας σοκ». Ήταν ένα πείραμα ηπειρωτικής εμβέλειας που επινοήθηκε τις δεκαετίες του ογδόντα και του ενενήντα από μερικούς δυτικούς συμβούλους και όπου οι χώρες του τέως Ανατολικού Μπλοκ στριμώχτηκαν χωρίς κανένα μεταβατικό στάδιο σε ένα δυτικό καλούπι, με έναν κατακλυσμό από ιδιωτικοποιήσεις και φιλελευθεροποιήσεις. Ήταν μια θεραπεία με πολλούς νικητές και ακόμα περισσότερους νικη­ μένους, μια θεραπεία που βοήθησε χώρες σαν την Πολωνία και την Ουγγαρία να ορθοποδήσουν σχετικά γρήγορα αλλά που κατέληξε στην πτώχευση του ρωσικού κράτους, μια τεράστια δόση επιπλέον διαφθοράς και έναν τραυματισμένο ρωσικό πληθυσμό. 3 Συναίνεση της Ουάσινγκτον λεγόταν το στάνταρ μεταρρυθμιστικό πα­ κέτο που το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και μερικές άλλες οικονομικές δυνάμεις εξαπέλυαν στον κόσμο από το 1989 και δώθε. Αφετηρίες: ο νεοφιλελευθερισμός και μια ακράδαντη πίστη στην ελεύθερη αγορά. Αρχικά το πρόγραμμα προο­ ριζόταν για τις ετοιμοθάνατες οικονομίες ορισμένων χωρών της Λατι­ νικής Αμερικής, ειδικά της Χιλής. Όταν την ίδια χρονιά έπεσε το Τείχος