Μαρτυρίες - Το αλάτι μιας ζωής

33 Ta Παιδικά χρόνια Πάσχα και τα καλοκαίρια. Γιατί κάθε του σπιθαμή γης είναι στενά συνδεδεμένη με τη νιότη και τη ζωή μου και γιατί είναι το μοναδικό μέρος που με ξεκουράζει, προσφέροντάς μου απλόχερα την, δυσεύρετη στις μέρες μας, γαλήνη. Κυπαρισσία και Πάτρα – Όταν ακούτε τη φράση «παιδικά χρόνια», η πρώτη ανάμνηση που σας έρχεται στο μυαλό ποια είναι; Η απόλυτα παιδική ανάμνηση είναι αυτή ενός κόκ- κινου χειροποίητου ξύλινου τρίτροχου, με το οποίο κυκλοφορούσα στην Πάτρα πριν φύγουμε για την Κυπαρισσία, δώρο των γονιών και της θείας μου παρ’ όλες τις στερήσεις της εποχής εκείνης. Για μένα έχει γίνει κάτι σαν το «Rosebud» στην κινηματογραφική ταινία «Πολίτης Κέιν». Θυμάμαι επίσης δύο πανέμορ- φα αρχοντικά που βρίσκονταν απέναντί μας, πνιγμέ- να κυριολεκτικά στο γιασεμί και στις αναρριχώμενες κατάλευκες τριανταφυλλιές, όταν η Πάτρα μοσχομύ- ριζε ακόμη από το αγιόκλημα και το γιασεμί. Ο κό- σμος μου ήταν η Πάτρα. Το 1947 φύγαμε από την Πάτρα για την Κυπα- ρισσία, όπου είχε μετατεθεί ο πατέρας μου. Μάλιστα ακόμα θυμάμαι την πρώτη μέρα που φτάσαμε στην Κυπαρισσία με το τρένο. Αρχές Δεκέμβρη και εγώ σκαρφαλωμένος στον σβέρκο του πατέρα μου. Θυ- μάμαι ότι εκείνη την ημέρα κατέβαινε από το βουνό ο παγωμένος αέρας, ο Καρτελάς όπως τον έλεγαν οι ντόπιοι, και καθώς περνούσαμε ένα γεφυράκι που δεν υπάρχει πια, έχασα το μπλε καπελάκι που φορού- σα. Στην Κυπαρισσία έμαθα τα πρώτα μου γράμματα γράφοντας επάνω στις πλάκες με το κοντύλι και σβή- νοντας με το σφουγγαράκι, με την κυρία Πιπίτσα, την πρώτη μου δασκάλα, και την κυρία Όλγα, την διευθύ- ντρια του σχολείου. Τις δύο πρώτες τάξεις του Δημο- τικού τις έκανα στο Β’ Δημοτικό της Κυπαρισσίας. Θυμάμαι επίσης στα διαλείμματα το καυτό ρόφη- μα από γάλα σκόνη και τις μπάλες από μουρουνέλαιο, με τις οποίες παίζαμε «πετροπόλεμο». Δεν ξέρω τι σημασία έχουν όλα αυτά εκτός από το ότι για μένα παραμένουν υπέροχες γλυκές αναμνήσεις. Ίσως όμως να έχουν μιαν άφαντη και πολύ πιο βαθιά σημασία για την μετέπειτα πορεία της ζωής μου. Ακόμη και σήμερα όταν πηγαίνω στην Κυπαρισσία, χαίρομαι που βλέπω πως το σπίτι που μέναμε παραμένει ακόμη στην ίδια θέση όπως και τότε, αν και τελείως εγκαταλελειμμέ- νο, με την μουριά μπροστά στο ξύλινο μπαλκόνι, και τις πορτοκαλιές, τις μανταρινιές και τις λεμονιές στα δεξιά του. Ίσως για αυτό επιστρέφω εκεί κάθε φορά, για να φεύγω χαρούμενος ότι εκείνο το σπίτι, έστω και ερειπωμένο, είναι ακόμα στη θέση του. Κούλουμα στο κάστρο της Κυπαρισσίας με τις οικογένειες των συναδέλφων του Πάνου