Μαρτυρίες - Το αλάτι μιας ζωής

32 Μαρτυρίες: Το αλάτι μιας ζωής Ο Γρύλλος Ολυμπίας – Όχι πολύ παλαιότερα, τις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες, ο γενέθλιος τόπος του πατέρα σημάδευε την ζωή του ίδιου, και συχνά των υπόλοιπων μελών της οικογένειας αφού ο τόπος αυτός είχε πολλές από τις παιδικές μας αναμνήσεις, ακόμα και αν ζού- σαμε στην πόλη. Εσείς αναφέρεστε συνεχώς στον Γρύλλο, το χωριό του πατέρα σας... Πρόκειται για ένα μικρό σχετικά χωριό στην πλα- γιά του όρους Λαπίθα, που μοιάζει να είναι φυτεμένο ανάμεσα στα αειθαλή φυλλώματα των πεύκων και των κουκουναριών πάνω στον δρόμο που οδηγεί από τον Πύργο προς την Ανδρίτσαινα και τον περίφημο ναό του Επικούρειου Απόλλωνα. Να θυμάστε ότι πρό- κειται για το πρώτο χωριό μετά την Κρέστενα, όπου ο επαρχιακός δρόμος ξετυλίγεται με 38 συνολικά στρο- φές, μία σε κάθε 100m περίπου, ανάμεσα σε αμπέλια, λιοστάσια και πευκώνες. Σήμερα, στα 79 μου χρόνια, δεν θυμάμαι ούτε ένα καλοκαίρι που να είμαι στην Ελλάδα και να μην πέρασα έστω μία εβδομάδα στον υπέροχο αυτό τόπο. Ο Γρύλ- λος είναι το μέρος όπου μπορώ να ξυπνήσω αμέσως με το πρώτο κελάηδισμα των πουλιών, τα οποία από νωρίς το ρίχνουν στο φαγοπότι μέσα στα φυλλώματα της κληματαριάς που υπάρχει στη αυλή μας. Tα βράδια συμβαίνει κάτι άλλο παράξενο, που δεν μπόρεσα ποτέ να εξηγήσω: τα άστρα στον Γρύλλο μου φαίνονται ότι είναι πολύ πιο κοντά στη Γη και πολύ πιο λαμπερά από οπουδήποτε αλλού, ιδιαίτερα όταν τα κοιτάζει κανείς από το προαύλιο του Αη-Γιώργη! Έχω βάσιμη υποψία ότι οφείλεται στην αγάπη μου για τον Γρύλλο, ο οποίος είναι ένα από τα επίγεια άστρα που έχουν φωτίσει, όλα αυτά τα χρόνια, το μονοπάτι της ζωής μου. Από τους λόφους που περιτριγυρίζουν το χωριό μπορεί κάποιος να αγναντέψει όλη την γύρω περιοχή. Προς τα δυτικά, στο βάθος του ορίζοντα μπορείς να δεις ολόκληρο σχεδόν το Ιόνιο. Πολύ πιο κοντά, πάνω σχεδόν στην ακρογιαλιά, απλώνεται το τεράστιο πευ- κοδάσος του Καϊάφα, αν και δυστυχώς η περίφημη λιμνοθάλασσά του με τα ιαματικά νερά κρύβεται από τους ενδιάμεσους λοφίσκους. Βορειότερα φαίνεται η αμμουδιά και η πεδιάδα του Σαμικού, που στην αρ- χαία εποχή ονομαζόταν επίσης και Σαμία ή Σάμος, ενώ ακόμη πιο παλιά αναφέρεται και ως Μάκιστος. Σ’ αυτήν την τοποθεσία, μέσα σ’ ένα άλσος από αγριελιές, βρισκόταν, όπως λένε, το περίφημο ιερό του Σαμίου Ποσειδώνα, όπου συνέρχονταν οι αντι- πρόσωποι της ομοσπονδίας των έξι πόλεων που εί- χαν ιδρύσει οι Μινύες της Λήμνου. Από την άλλη πάλι πλευρά διακρίνεται η κοιλάδα του Αλφειού, του αρ- χαίου κυνηγού που μεταμορφώθηκε σε ποτάμι χάρη στον έρωτά του για τη νύμφη Αρέθουσα. Τις όχθες τις στεφανώνουν τα ερείπια του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας. Ο Γρύλλος απέχει λίγα χιλιόμετρα από το Ιερό Άλσος των Ολυμπιακών αγώνων. Η περιοχή του χωριού μας είναι μέρος του υπο- στατικού που είχαν δωρίσει οι Λακεδαιμόνιοι στον Ξενοφώντα και στο οποίο έζησε επί 20 περίπου χρό- νια, από το 393 έως το 371 π.Χ. Σ’ αυτό το μέρος, κο- ντά στον αρχαίο Σκιλλούντα, στην σημερινή περιοχή του Δήμου Κρέστενας-Ανδρίτσαινας, έγραψε πολλά από τα έργα του όταν έμενε εδώ στη διάρκεια της εξορίας του από την Αθήνα. Ανάμεσά τους τα Ελληνι- κά και ο Οικονομικός . Τα Ελληνικά συμπλήρωναν την ιστορία που είχε γράψει ο Θουκυδίδης και την συνέ- χιζαν από το 411 έως το 361 π.Χ., ενώ ο Οικονομικός θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο έργο στον χώρο της Διοίκησης των Επιχειρήσεων. Εδώ στην περιοχή, ο Ξενοφώντας έχτισε έναν ναό αφιερωμένο στην ΕφέσιαΆρτεμη, πολύ κοντά στον περίλαμπρο ναό της Σκιλλουντίας Αθηνάς και «20 μόνο στάδια από το πε- ρίφημο ιερό του Δία στην Ολυμπία» , όπως αναφέρει ο ίδιος στο πέμπτο βιβλίο της Ανάβασης . Η τοπική παράδοση θέλει έναν από τους δύο γιους του Ξενοφώντα, τον Γρύλλο, να σκοτώνεται από αγρι- ογούρουνο ή κάποιο άλλο άγριο ζώο στο δάσος που κάλυπτε τότε το χωριό μας. Όμως, ο Παυσανίας ανα- φέρει ότι ο Γρύλλος σκοτώθηκε στη μάχη της Μαντι- νείας (362 π.Χ.), αφού προηγουμένως είχε σκοτώσει τον Επαμεινώνδα. Η ονομασία όμως αυτή δεν είναι και η μοναδική που αποδίδεται στο χωριό μας, αφού και ο Όμηρος, και πολύ αργότερα ο Στράβων, αναφέ- ρονται στην ύπαρξη εδώ μιας μικρής κωμόπολης με την ονομασία Αμφιγένεια . Η κωμόπολη αυτή μάλιστα διεκδικούσε την τιμή της γέννησης του Απόλλωνα. Η ονομασία Γρύλλος κατακυρώθηκε στις αρχές του περασμένου αιώνα όταν άλλαξε από «Μούντρι- ζα» που σήμαινε βρυσούλα, τότε που το κράτος ήθελε να αλλάξει τα ξενικά ονόματα με ελληνικά. Όμως, τι σημασία έχουν τα ονόματα όταν, όπως λέει και ο ποι- ητής, το ρόδο πάλι την ίδια μυρωδιά θα έχει όποιο και αν είναι το όνομά του. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, για μένα ο Γρύλλος είναι τοωραιότερο μέρος του κόσμου! Γιατί έχει το πατρικό μας σπίτι που μας φιλοξενεί το