Κωνσταντίνος Καβάφης. Ο άνθρωπος και ο ποιητής

56 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ τες μεγαλοπρεπείς των ιερέων παρουσίες και κάθε των κινήσεως τον σοβαρό ρυθμό – λαμπρότατοι μες στων αμφίων τον στολισμό – ο νους μου πηαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας, στον ένδοξό μας Βυζαντινισμό. Ο δικέφαλος βυζαντινός αετός πάνω από την περίτεχνη είσοδο στον εξωνάρθηκα, με τη ραβδωτή τοιχοδομή του και την περίτεχνη πλινθοδομή, δηλώνει τη λαμπρή βυζαντινή κληρονομιά του τελευταίου στίχου του ποιήματος. Τα ασυνήθιστα απέριττα, λιτά χαρακτηριστικά του εσωτερικού της εκκλησίας –δεν υπάρχουν τοιχογραφίες ή ψηφιδωτά στους τοίχους– ουσιαστικά αναπαράγονται στην κομψή απλότητα του ποιήματος. Η εκκλησία έχει μέσα ένα βασικό τέμπλο με φορητές εικόνες, με δύο μεγάλα μανουάλια μπροστά του κι έναν εντυπωσιακό άμβωνα στο πλάι. Οι απλές και κομψές λεπτομέρειες του εσωτερικού έρχονται σε έντονη αντίθεση με το περίτεχνο εξωτερικό της, πράγμα που ωθεί κάποιον να πιστέψει ότι αυτό το κτίσμα πρέπει να ήταν το πρωτότυπο και η έμπνευση για το ποίημα, που στην ουσία αναλύει τη λατρευτική εμπειρία σε έναν βυζαντινό ναό.41 Ο δεσμός της οικογένειας Καβάφη με το Λίβερπουλ προϋπάρχει της παραμονής του Κωνσταντίνου εκεί, καθώς ο πατέρας του είχε τις δικές του πολιτικές, κοινωνικές και εμπορικές σχέσεις με την πόλη.42 Οι επικρατούσες ιδέες περί αρρενωπότητας, που όριζαν το πώς φέρονταν και ενεργούσαν οι άντρες κατά τη βικτοριανή εποχή, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τούτη την άποψη. Οι Έλληνες της διασποράς ήθελαν διακαώς να γίνουν κοινωνικά και οικονομικά αποδεκτοί στην κοινωνία υποδοχής και διαμόρφωσαν έτσι τον εξαιρετικά αφομοιωμένο βίο τους σύμφωνα με την κυρίαρχη εργασιακή νοοτροπία των Βρετανών. Η βικτοριανή ανδροπρέπεια ταυτιζόταν με την εργασία, και τα παιδιά του Πέτρου Καβάφη κληρονόμησαν μια προτεσταντική εργασιακή ηθική από τη γενιά του πατέρα τους, μαζί με την κυρίαρχη πρακτική τα ανύπαντρα αδέρφια να θυσιάζονται για το καλό της οικογένειας.43 Σε τούτη την περίπτωση, τον ρόλο αυτό έπαιξαν οι ανύπαντροι αδερφοί – ο Παύλος, ο Τζων κι ο Κωνσταντίνος.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=