50 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ του, εκμεταλλεύτηκε πλήρως την παρουσία των συγγενών του όταν συγκέντρωνε τις πραγματολογικές λεπτομέρειες που χρειαζόταν για να συντάξει τούτα τα εκτεταμένα γενεαλογικά γραπτά τεκμήρια. Όπως ανακάλυψε καθώς συνέλεγε αυτές τις πληροφορίες, σε κάθε καμπή οι οικογένειες του πατέρα του και της μητέρας του συνδέονταν μέσω του εμπορίου, των ξένων επενδύσεων και της οικοδόμησης της κοινότητας. Ο Κωνσταντίνος δημιούργησε τη δική του εκδοχή της οικογενειακής του κληρονομιάς – σε μεγάλο βαθμό οικονομικής, αλλά επίσης εκκλησιαστικής, φιλανθρωπικής και, περιστασιακά, πολιτικής. Αργότερα στη ζωή του, καθώς εξακολουθούσε να επιμελείται αυτά τα αρχεία, γνώριζε καλά ότι, χωρίς άρρενες απογόνους (οι αδερφοί του Αριστείδης και Αλέξανδρος είχαν κόρες και οι δύο), το όνομα «Καβάφης» θα επιζούσε μόνο μέσω των ποιητικών του επιτευγμάτων. Με γενεαλογική γραμμή που τον συνέδεε με Φαναριώτες20 αριστοκράτες και ιεράρχες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και, διά μιας κίβδηλης βυζαντινής σχέσης, με την αυτοκρατορική δυναστεία των Δουκών,21 ήθελε να καταγράψει την καταγωγή του για τις επόμενες γενεές. Οι σημειώσεις του Κωνσταντίνου για τον πατέρα του προδίδουν μια κάποια αποστασιοποίηση, κάτι διόλου αναπάντεχο από έναν γιο που μάλλον έβλεπε λίγο τον Πέτρο-Ιωάννη Καβάφη όταν ήταν μικρός και τον έχασε στα επτά του χρόνια. Η πατρική του κληρονομιά ήταν στ’ αλήθεια γλυκόπικρη, καθώς ο πατέρας του, παρά τον αλλοτινό του πλούτο και πολυτελή τρόπο ζωής, άφησε πίσω μια περιουσία μειωμένη κατά πολύ. Ο Πέτρος-Ιωάννης γεννήθηκε στην οθωμανική Θεσσαλονίκη το 1814, σε μια πολίτικη οικογένεια με εδραιωμένο πάτημα στο εμπόριο· οι οικογενειακές επιχειρήσεις της ευρύτερης οικογένειας Καβάφη περιλάμβαναν την ίδρυση παραρτημάτων των Cavafy & Co. και Cavafy Bros. σε εννέα πόλεις.22 Το ότι θα γινόταν πατέρας εννέα παιδιών μοιάζει πολύ ταιριαστό υπό το φως αυτού του εμπορικού δεδομένου. Η οικογένεια θα χάραζε το ακόλουθο συναισθηματικό επίγραμμα στη μαρμάρινη ταφόπετρά του: «Πατήρ φιλόστοργος και σύζυγος αγαπητός / διά τους συγγενείς του πολυθρήνητος χαμός».23 Μια παλαιά αχρονολόγητη φωτογραφία τραβηγμένη στη Γενεύη συλλαμβάνει την αυστηρή, εκφοβιστική αύρα του Πέτρου-Ιωάννη. Από
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=