14 ΣΚΙΈΣ & ΑΛΉΘΕΙΕΣ {014} Πώς η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών απειλεί τη δημόσια υγεία; «Ορισμένοι ειδικοί λένε ότι επιστρέφουμε στην προ-αντιβιοτική εποχή. Όχι. Αυτή θα είναι μια μετα-αντιβιοτική εποχή […] Μια μετα-αντιβιοτική εποχή σημαίνει, στην ουσία, το τέλος της σύγχρονης ιατρικής όπως τη γνωρίζουμε». Δρ Μάργκαρετ Τσαν, πρώην Γενική Διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Ήταν οι πρώτες μέρες του φθινοπώρου του 1928, όταν ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ, ένας επιτυχημένος αλλά άσημος βακτηριολόγος από τη Σκωτία, επέστρεφε στην εργασιακή ρουτίνα του νοσοκομείου St. Mary’s στο Λονδίνο. Μια από τις πρώτες του δουλειές, μετά το πέρας των θερινών του διακοπών, ήταν να εξετάσει ορισμένα τρυβλία με αποικίες σταφυλόκοκκου που είχε αφήσει κατά τη διάρκεια της δεκαπενθήμερης ανάπαυλάς του. Εκείνη την εποχή, ο Φλέμινγκ πειραματιζόταν με τον ιό της γρίπης στο εργαστήριο του Τμήματος Εμβολιασμών. Καθώς αξιολογούσε την πρόοδο των καλλιεργειών παρατήρησε ότι ένα από τα εργαστηριακά πιάτα είχε μολυνθεί με τρόπο ασυνήθιστο. Είχε κάτι ξεχωριστό στην όψη. Οι αποικίες των βακτηρίων κάλυπταν σχεδόν ολόκληρη την επιφάνεια, εκτός από την περιοχή όπου είχε αναπτυχθεί μια κηλίδα μούχλας. Η ζώνη γύρω από τη μούχλα, που αργότερα ταυτοποιήθηκε ως σπάνιο στέλεχος του Penicillium notatum, παρέμενε καθαρή, σαν να είχε εκκρίνει κάποια ουσία που εμπόδιζε την ανάπτυξη των βακτηρίων. Γρήγορα διαπίστωσε ότι ο μύκητας παρήγαγε μια χημική ουσία άμυνας, ικανή να εξουδετερώσει ένα ευρύ φάσμα επιβλαβών βακτηρίων όπως ο στρεπτόκοκκος, ο μηνιγγιτιδόκοκκος και το βακτήριο της διφθερίτιδας. Ονόμασε την ουσία πενικιλίνη. Ωστόσο η αδυναμία του να την απομονώσει και να την καθαρίσει, πόσο μάλλον να την παραγάγει σε μεγάλες ποσότητες, ανάγκασε τον Φλέμινγκ να εγκαταλείψει την έρευνα το 1931. Θα χρειαζόταν να περάσει πάνω από μία δεκαετία, η συμβολή μιας ομάδας επιστημόνων από την Οξφόρδη και η τραγική συγκυρία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ώστε η πενικιλίνη να βρει τον δρόμο της προς τη μαζική παραγωγή. Από 400 εκατομμύρια μονάδες στους πρώτους πέντε μήνες του 1943, η παραγωγή του αντιβιοτικού εκτοξεύτηκε στις 650 δισεκατομμύρια μονάδες τους τελευ-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=