Μαυροκορδάτος και Τρικούπης, Βενιζέλος και Καραμανλής: Οι αρχιτέκτονες του πολιτεύματος

236 Η Εκτελεστικ Επιτροπ της Κρ της το 1898, λίγο μετ την αποδοχ της αυ ­ τονομίας και πριν από την επιλογή του πρίγκιπα Γεωργίου ως Ύπατου Αρμοστή (Συλλογ Ιδρ ματος Βενιζ λου )  Το «Εκτελεστικ », πως αποκλ θηκε, κυβ ρνησε υπ την επίβλεψη των «τεσσ ρων ναυ ρχων» το μεγαλ τερο τμ μα της μεγαλον σου προσωριν , ως την ψ φιση απ τη Συντακτικ Συν λευση του –πολ συντηρητικο , σημειω­ τ ον– Συντ γματος της Κρητικ ς Πολιτείας, το 1899 Διακρίνονται καθιστοί οι Ελευθ ριος Βενιζ λος, Ιω ννης Σφακιαν κης (πρ εδρος) και Νικ λαος Για­ μαλ κης, και ρθιοι οι Α Χατζηδ κης, Γ Μυλωνογι ννης και Εμμ Ζαχαρ κης.  Δεν μπ ρεσα να το εξακριβ σω, αλλ δεν αποκλείεται μεταξ των ανωτ ρω να συγκαταλ γονται νας περισσ τεροι απ τους 69 νεοεκλεγμ νους Κρ τες βουλευτ ς –απ τους οποίους 23 ταν πολιτικοί φίλοι του– οι οποίοι, τον Μ ιο του 1912, επιχείρησαν να εισ λθουν στο βουλευτ ριο, στην Αθ να, εκβι ζο­ ντας την ντε φ κτο νωση της Κρ της με την Ελλ δα · νωση, σημειωτ ον, που η κρητική Βουλή είχε μονομερ ς κηρ ξει από το 1908. Ο Βενιζ λος, ως πρωθυπουργ ς της Ελλ δας πλ ον τ τε, είχε επανειλημμ να αρνηθεί να δεχθεί τα τετελεσμ να, φοβο μενος τι θα υπον μευαν τις συμμαχίες που είχε συν ψει εν ψει των επικείμενων Βαλκανικ ν Πολ μων Ως ακραίο δείγμα της ρνησ ς του να ενδ σει σε συναισθηματισμο ς ακ μα και ταν διακυ­ βε ονταν οι δεσμοί του με συναγωνιστ ς και συντρ φους του, παραθ τω δ ο χαρακτηριστικ αποσπ σματα της επιστολ ς που είχε απευθ νει τ τε στο προεδρείο της Βουλ ς των Ελλ νων: «Της Ελλ δος μη αποδεχθείσης εισ τι το κρητικ ν κ ρυγμα της εν σεως, η Κρ τη, ο τε απ απ ψεως εσωτερικού δημοσίου δικαίου, πολ δε ολιγ τερον απ απ ψεως διεθνο ς δικαίου, δ ναται να θεωρηθ αποτελο σα μ ρος της ελληνικ ς επικρατείας, στε να δικαιο ται ν’ αντιπροσωπε εται κατ το Σ νταγμα εν τω εν Αθ ναις Βουλευτηρίω […] Η κυβ ρνησις είναι αδ νατον να δεχθή ό πως παρεδρε σουν οι αναφερ μενοι μετ των νομίμων αντιπροσ πων του ελληνικο λαο , υπομιμν σκει δ’ τι απ πειρα τυχ ν αυτ ν, πως βιαίως πραγματοποι σουν τους σκοπο ς των, θ’ απετ λει γκλημα κατά της εν Ελλ δι καθεστηκυίας τ ξεως, την οποίαν χει η κυβ ρνησις καθ κον να προασπίση και αν ακ μη ευρεθ εις την λυπηροτ την αν γκην να χρησιμοποι ση προς το το την νοπλον δ ναμιν»