Αιχμές - Τεύχος #6

Ο κόσμος δεν έχει τον χρόνο να αναζητά ενημέρωση για όλα τα βιβλίαπουκυκλοφορούν. Οι κριτικοί πρέπει νατονστρέψουνστο καλόβιβλίο, νατονμάθουν νααποφεύγει ταμέτριαήκακάβιβλία, τα βιβλία που αποκτούν φήμη με πληρωμένες κριτικές, να απο­ φεύγει την ανάδειξη συγκεκριμένων μόνο εκδοτικών οίκων, δη­ μιουργών ή βιβλίων. Δεν οδηγεί πουθενά να τα επαινούμε όλα. Ή πρέπει να τα «κόβουμε» ή να μην τα δείχνουμε στο κοινό καθόλου ή πρέπει να κάνουμε αρνητική κριτική με συνέπεια και για τα περισσότερα βιβλία που λαμβά­ νουμε. Γιατί αν γίνεται δειγματοληπτικά, θα είναι σαν να εξυπηρετούμε ιδιοτελείς μας σκοπούς καθώς και εξασφάλιση ασυλίας σε κάποιους. Κάθε σοβαρό μέσο βιβλιοκριτικής χρειάζεται έναν δύο επιπλέον υπαλλή­ λους που θα εξυπηρετούν αυτόν τον όγκο εργασίας. Κι αυτό είναι ένα ζήτημα επιβίωσης. Η αρνητική κριτική είναι, πάντως, αναφαίρετο δικαίωμα του/της κριτι­ κού λογοτεχνίας. Κανείς δεν μπορεί να του/της τοστερήσει, από τηστιγμή που δεν γίνεται με κακεντρέχεια και ιδιοτέλεια. Είναι όμως έτοιμος ένας/ μία συγγραφέας, εικονογράφος, εκδότης/τρια, να δέχεται τη σοβαρή, μη κακεντρεχή αρνητική κριτική που θα γίνεται σε πραγματικά όχι καλά βιβλία; Δεν τα έχουμε συνολικά καλά με την κριτική και έτσι αναπτύσσο­ νται άλλου είδους σύνδρομα. Ένα δεύτερο βασικό ζήτημα είναι η παρουσίαση εξωφύλλων και οπι­ σθοφύλλων, καθώς και οι απλοϊκές διατυπώσεις του τύπου «μου άρεσε», «ξετρέλανε τον γιο μου», με τις οποίες αναπτύσσονται πλέον οι ξεφυλλι­ στές influencers στα παιδικά βιβλία. Η μη επένδυση σε σοβαρά βιβλία, μέσα και κριτικές μακροπρόθεσμα θα στραφεί εναντίον των ίδιων των εκδοτών και δημιουργών, καθώς θα έχουμε εκπαιδεύσει με τέτοιο τρόπο το κοινό μας που πλέον θα χαμηλώσει αισθητά ο πήχης και του δικού μας αναγνωστικού κοι­ νού, ως εκ τούτου και των βιβλίων μας. Οι εκδότες και οι κριτικοί πρέπει να λειτουρ­ γούν με σοβαρά κριτήρια για να δώσουν στο παιδικό και εφηβικό βιβλίο την αξία που πρέ­ πει, την ώρα που η οθόνη και οι πλατφόρμες καλπάζουν. Στο elniplex.com (2012-2023) αισθανόμαστε υπεύθυνοι για τη σοβαρή ενημέρωση των χιλιάδων επισκεπτών μας και συνολικά των αναγνωστών της χώρας. Έχοντας συνδεθεί απολύτως με το βιβλίο, αναλαμβάνουμε μεγάλο μερίδιο ευθύνης, για αυτό και προχω­ ράμε όλα αυτά τα χρόνια σε συνολική προσέγγιση της παραγωγής, την οποία αποτιμούμε στο τέλος μέσω του θεσμού της Χρυσής Λίστας, έναν ετήσιο θεσμό, αναγνωρισμένο πλέον ως ο δημοφιλέστερος οδηγός αγο­ ράς παιδικού και εφηβικού βιβλίου. Η μη επένδυση σε σοβαρά βιβλία, μέσα και κριτικές μακροπρόθεσμα θα στραφεί εναντίον των ίδιων των εκδοτών και δημιουργών. ΤΟΥ ΑΠΌΣΤΟΛΟΥ ΠΆΠΠΟΥ* Τ α τελευταία δέκα χρόνια διανύουμε μια πολύ καλή περίοδο για το παιδικόβιβλίο. Ταπροηγούμεναχρόνιαυπήρξε μάλισταπερίοδος που δεν προλάβαινες να διαβάσεις τις νέες κυκλοφορίες ή έστω να τις ξεφυλλίσεις και να γράψεις γι’ αυτές. Μετάήρθε ηπανδημία, οπόλεμος στηνΟυκρανίακαι οι συνεχείς ανατιμήσεις του χαρτιού που μείωσαν κάπως την παραγωγή ή άλλαξαν τις προτεραιότητες. Παρ΄ όλα αυτά, θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια το παιδικό βιβλίο γνωρίζει την άνθησήτου, περνάει τηνκαλήτουπερίοδο, μεπολ­ λούς μικρούς εκδότες να έχουν εμφανιστεί και να έχουν τολμήσει, και τους μεγάλους με παράδοση στοπαιδικό να εμπλουτίζουν συνεχώς τα εκδοτικά τουςπρογράμματαμε ενδιαφέρονταβιβλία. Υπάρ­ χει ποικιλία, βλέπουμεπολλάβιβλίαπουμας έρχο­ νται απότοεξωτερικό, κάποιαπολύκαλάελληνικά που ξεχωρίζουν –εικονογραφημενα και λογοτεχνικά–, αλλά και κάποια, λίγα ακόμα, που τα θεωρούμε «δύσκολα» ή «προκλητικά» σε ό,τι αφορά τη θεματολογία τους, κάτι που δείχνει και μια τάση αλλαγής της στάσης του αναγνωστικού κοινού. Σε ό,τι αφορά την προώθηση του παιδικού βιβλίου, οι influencers και οι mom/family bloggers βοήθησαν με τον τρόπο τους και μέσααπό τις δικές τους πλατφόρμες να φτάνουν τα βιβλία ως προϊόν σε ένα κοινό που ίσως ΤΗΣ ΖΩΉΣ ΚΟΣΚΙΝΊΔΟΥ* δεν θα ασχολιόταν με την ανάγνωση. Από την άλλη, ενώ οι influencers είναι πολλοί, το content και οι στιλιζαρισμένεςφωτογραφίες είναι άπει­ ρες, ενώλείπει ηουσία. Οι άνθρωποι πουγράφουν γιαταπαιδικάβιβλία, που κάνουν κριτικές, που γράφουν για αυτά που τους άρεσαν ή και δεν τους άρεσαν είναι/είμαστε ακόμη λίγοι. Έχω την αίσθηση ότι όλο αυτό μπορεί ναοφείλεται σεμιαγενικότερηαπαξίωση τουπαιδικούβιβλίουκαιτωνανθρώπωντου,κάτι που ίσως να οφείλεται στη λαθεμένη αντίληψη ότι το παιδικό βιβλίο είναι κατώτερο της ενήλι­ κης λογοτεχνίας, είναι «χαζομαρούλες», «παρα­ μυθάκια» ή ακόμα χειρότερα «καραγκιοζάκια» –όπως χαρακτήριζαν κάποτε τακόμικς (κάτι που ευτυχώς βλέπουμε νααλλάζει, αργάαλλάαλλά­ ζει),φαινόμενοδυστυχώςόχι μόνοελληνικό, που όμως επηρεάζει τη γενικότερη εικόνα του προς ταέξω. Όσοι όμως ασχολούμαστεμε τοαντικείμενο ξέρουμεπολύ καλά ότι τοπαιδικό βιβλίο είναι πολλάπερισσότερααπό «παραμυθάκια» και «βιβλιαράκια για μωρά» . είναι η αρχή, η βάση, για να γίνει κάποιος ανα­ γνώστης, είναι μαγεία και κρύβει μεγάλες δόσεις πραγματικότητας ιδωμένης μέσα από την τέχνη της εικόνας και του λόγου. Το παιδικό βιβλίο είναι πολλά περισσότερα από «παραμυθάκια» και «βιβλιαράκια για μωρά» . είναι η αρχή, η βάση, για να γίνει κάποιος αναγνώστης. * Δημοσιογράφος, δημιουργός του online περιοδικού για το παιδικό βιβλίο Κόκκινη Αλεπού * Εκπαιδευτικός-συντάκτης του εκπαιδευτικού portal elniplex ΑΙΧΜΕΣ | 29