Αιχμές - Τεύχος #5

Ο Γουίλιαμ ΜακΊλβανι είναι ο δημιουργός του ταρτάν νουάρ (tartan noir), του αστυνομικού ύφους που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1970 στη Σκοτία. Η διαφορετικότητα του είδους οφείλεται στο γεγονός ότι οι εκπρόσωποί του ήταν επηρεα- σμένοι αφενός από την αμερικανι- κή hardboiled μυθοπλασία και αφετέρου από το χαρακτηριστικό ύφος της σκοτσέζικης λογοτε- χνίας που γνωρίζουμε από τα βιβλία του Ρό- μπερτ Λούις Στίβενσον και του (γεννημένου στο Εδιμβούργο) Άρθουρ Κόναν Ντόιλ. Η σκοτσέζι- κη λογοτεχνία διέπεται από βαθιά μελαγχολία (που δεν έχει καμία σχέση με τον εγγλέζικο ρο- μαντισμό) , πικρό χιούμορ, πείσμα και τις συνα- κόλουθες αντιεξουσιαστικές τάσεις. Οι θεωρητι- κοί της μιλούν για τις εσωτερικές αντιφάσεις της ψυχής, το διττό της ανθρώπινης προσωπικότη- τας και την έννοια της εξιλέωσης (χαρακτηρι- στικό δείγμα της Η περίεργη υπόθεση του Δό- κτορος Τζέκιλ και του Κυρίου Χάιντ , του Ρ. Λ. Στίβενσον). Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε τη βαθιά οικονομική κρίση που έπληξε τη Σκοτία στα τέλη της δεκαετίας του ’60, καταλήγουμε στοκοινωνικόπλαίσιομέσαστοοποίο γεννήθηκε το tartan noir. Οκορυφαίος σύγχρονος εκπρόσωπος του tartan noir, Ίαν Ράνκιν, έχει πει ότι ξεκίνησε το γράψιμο επηρεασμένος από τον Γουίλιαμ ΜακΊλ- βανι. ΟΤζονΡέμπους, σταπρώταβιβλίατουΡάνκιν, θυμίζει έντο- να στον επιθεωρητή Τζακ Λέιντλο του ΜακΊλβανι, έναν τυπικό πεισματάρηκαι σκληροτράχηλοΣκοτσέζο. ΟΛέιντλο είναι ευφυής και προικισμένος αστυνομικός, αδυνατεί όμως να συνεργαστεί με τους συναδέλφους του και προτιμάει να τριγυρίζει στους δρό- μους της Γλασκόβης, όπουστην επαφή τουμε τον μέσοάνθρωπο βρίσκει τις λύσεις των υποθέσεων που τον απασχολούν. Ο ΜακΊλβανι είχε γράψει μια τριλογία με ήρωα τον επιθεωρη- τή Λέιντλο πριν πεθάνει, το 2015, αλλά είχε αφήσει ημιτελές ένα prequel της τριλογίας αυτής, το οποίο ο Ίαν Ράνκιν ανέλαβε να ολοκληρώ- σει. Το Σκοτάδι παραμένει μας συστήνει τον Λέιντλοστις αρχές της σταδιο­ δρομίας του, και διαδραματίζεται τονΟκτώβριο του 1972 στη Γλασκόβη. Ο Λέιντλο κουβαλάει ήδη την πίκρα του αστυνομικού που βλέπει τους λιγό- τερο ικανούς συναδέλφους του να προάγονται, ενώ ο ίδιος παραμένει στο πρώτο σκαλοπάτι της ιεραρχίας, όπως επίσης και τις ενοχές ενός δυσλειτουργικού γάμου. Αρνείται ωστόσο κατη- γορηματικά να μαλακώσει τους τραχείς τρό- πους του και περιφέρεται στους δρόμους της σκοτεινής Γλασκόβης καπνίζοντας ασταμάτη- τα. Όταν οι νονοί του οργανωμένου εγκλήματος της πόλης δείχνουν αποφασισμένοι να ξεκινή- σουν εμφύλιο πόλεμο με ανυπολόγιστες συνέ- πειες, ο Λέιντλο θα χρησιμοποιήσει την «έκτη αίσθησή του» με την οποία διαβάζει τα γεγονό- τα για να εξιχνιάσει τη δολοφονία του διεφθαρ- μένου δικηγόρου Μπόμπι Κάρτερ, ώστε να απο- φευχθεί η σύγκρουση των σκληρών κακοποιών της πόλης. Οι μέθοδοί του είναι αντισυμβατικές, όχι υπό την έννοια της χρήσης υπερβάλλουσας βίας (όπως έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε για τους αντισυμβατικούς αστυνομικούς), αλλά λόγω της ηθικής συγκρότησής του. Στο γραφείο του αντί για νομικά βιβλία υπάρχουν έργα των Ουναμούνο, Κίρκεργκαρντ και Καμύ. Ο σοσιαλιστής ΜακΊλβανι μεταφέρει τις απόψεις του μέσω του Λέιντλο: «Ο νόμος δεν έχει σχέση με τη δικαιοσύνη. Είναι ένα σύστημα που βάλαμε στη θέση της επειδή δεν μπορούμε να έχουμε δικαιοσύνη». Το βιβλίο είναι τόσο άψογα γραμμένο ώστε ο αναγνώστης δεν θα μπορέσει να διακρίνει ποια κομμάτια του οφείλονται στον ΜακΊλβανι και ποια στον Ράνκιν. Είναι ένα ταξίδι στα σκο- τάδια της ανθρώπινης ψυχής, όπως ίσως μόνο οι Σκοτσέζοι συγγραφείς ξέρουν να οργανώνουν και να πραγματοποιούν πειστικά. ΑΝΑΖΗΤΏΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΎΝΗ ΣΤΙΣ ΣΚΟΤΕΙΝΈΣ ΔΙΑΔΡΟΜΈΣ ΤΗΣ ΓΛΑΣΚΌΒΗΣ ΤΟ ΒΙΒΛΊΟ ΕΊΝΑΙ ΤΌΣΟ ΆΨΟΓΑ ΓΡΑΜΜΈΝΟ ΏΣΤΕ Ο ΑΝΑΓΝΏΣΤΗΣ ΔΕΝ ΘΑ ΜΠΟΡΈΣΕΙ ΝΑ ΔΙΑΚΡΊΝΕΙ ΠΟΙΑ ΚΟΜΜΆΤΙΑ ΤΟΥ ΟΦΕΊΛΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΜΑΚΊΛΒΑΝΙ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΣΤΟΝ ΡΆΝΚΙΝ. ΕΊΝΑΙ ΈΝΑ ΤΑΞΊΔΙ ΣΤΑ ΣΚΟΤΆΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΗΣ ΨΥΧΉΣ. να ακολουθήσουμε τον Λέιντλο στις σκοτεινές διαδρομές του. Η Χίλντα Παπαδημητρίου , συγγραφέας και μεταφράστρια, μας μυεί στην ατμόσφαιρα της Γλασκόβης και μας προτρέπει 26 |