Αιχμές - Τεύχος #4

Δεν είναι η Μποβουάρ το μοναδικό πρότυπο που έχουμε την τάση να «διαβάζουμε» ως άψο- γο, ολοκληρωμένο, συγκροτημένο ή άμεμπτο από όλες τις πλευρές – τους περισσότερους ήρωες και ηρωίδες της Ιστορίας έτσι τους φα- ντασιωνόμαστε. Για εμάς, όμως, που ασχολού- μαστε ευρύτερα και καθημερινά με τα θέματα της έμφυλης ισότητας στην Ελλάδα, η γνωριμία και η εξοικείωση με μια Μποβουάρ που πέρα από το βάθρο αμφέβαλλε, που πίστευε, που αναρωτιόταν, που έκρυβε, που άλλαζε γνώμη, που προσποιούνταν, που εκμεταλλευόταν, που έχανε την ευκαιρία να ζητήσει συγγνώμη, που απιστούσε και έμενε πιστή, που εξέθετε, που υποβάθμιζε την πρωτοτυπία της ίδιας της σκέ- ψης της, που διαπραγματευόταν για μια ζωή μια σχέση ισότητας, ανισότητας και θαυμασμού μπορεί να γίνουν μια επώδυνη όσο και διαφωτι- στική εμπειρία. Το ίδιο και η δυσκολία μας –η αδυναμία η δική μου, ως μεταφράστριας– να αποδώσουμε τη βιο- γραφίααυτήμε μιαγλώσσαπραγματικάσυμπερι- ληπτική, σταπρότυπαπου έχουμε αρχίσει συστη- ματικά να απαιτούμε από κάθε δημόσιο λόγο: οι «readers» της Μποβουάρ ήταν κυρίως γυναίκες ή και άνδρες; Οι επικριτές της; Τι σημαίνει για την ανάγνωση της ιστορίας της, αλλά και για τη δική μας κοινωνία, το να υιοθετούμε, μέσω της χρήσης τουαρσενικούήτουθηλυκούγένους,τηνπαραδο- χήότι ίσχυε το έναή τοάλλο ενδεχόμενοχωρίς να έχουμεήναδημιουργούμετονχώροκαι τονχρόνο πουθαμας επέτρεπαν ναδιερευνήσουμε τιςαπο- χρώσεις και τις πιθανότητες που ταδιαχωρίζουν; Αν το Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ δεν σας θυμίσει μια συνηθισμένη βιογραφία, μπορείτε να αναζητήσετε την αιτία σε κάτι από τα παρα- πάνω ή σε αυτό που βρίσκεται, οριζόντια και σταθερά, πίσωαπό όλα: ακόμα κι αν κανείς απο- τύπωνε σε μια δισδιάστατη χρονογραμμή τα γεγονότα της ζωής της, ακόμα κι αν τα διασταύ- ρωνε, διευρύνοντας το πεδίο, με τα τεκταινόμε- να στη χώρα της και τον κόσμο κατά τη διάρκεια αυτής της ζωής, πάλι θα έλειπαν από τομοντέλο οι τρισδιάστατες λεπτομέρειες, οι ψηφίδες που πρόσθεσαν επιπλέον, στη δική της πορεία, η φι- λοσοφία που την καθόρισε και η φιλοσοφία που δημιούργησε, οι αντιφάσεις που δεν δίστασε, μέσα από τα έργα και τα ημερολόγιά της, να επι- τρέψει να έρθουν στο φως, και οι λεπτές απο- χρώσεις μιας διαδρομής που, σε πείσμα του αφηγήματος που καθιέρωσε αυτή τη γυναίκα ως σύμβολο της θηλυκής ανεξαρτησίας, ήταν τελικά τόσο άρρηκτα συνδεδεμένη με τις δια- δρομές εκατομμυρίων άλλων ανθρώπων.  Παλαιά, αρχαία, για την ακρίβεια, η τέχνη αυτή της βιογραφίας έχει στις μέρες μας αναδειχθεί σε ένα ιδιαίτερο, απαιτητικό όσο και συναρπαστικό είδος γραφής. Ιδιαίτερα στον αγγλοσαξονικό κόσμο η βιογραφία διακρίνεται από σπάνια βαρύτητα και επαγγελματική ειδίκευση (έως και διαστροφή). Τόσο που η εξαντλητική έρευνα, η συστηματική τεκμηρίωση, το εκτενές ρεπορτάζ, η καταγραφή του βίου και η σκιαγράφηση μιας προσωπικότητας να φωτίζουν αθέατες ή λησμονημένες πτυχές της ζωής και του ψυχισμού του βιογραφούμενου, αναδεικνύοντας συνάμα την πολυσύνθετη σχέση με το ίδιο του το έργο, είτε μιλάμε για συγγραφείς και επιστήμονες είτε για στοχαστές, πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες, καθώς και για πρωτοπόρους επιχειρηματίες. Η συγκεκριμένη σειρά φιλοδοξεί να συγκεντρώσει κάτω από τη σκέπη της μια σειρά από αφηγήσεις τέτοιων πολυκύμαντων ζωών και πολυσχιδών προσωπικοτήτων. Οι βιογραφίες αυτές αποτελούν αυτόνομα έργα, την ίδια στιγμή όμως μπορούν να λειτουργήσουν και σαν γέφυρες με έργα, δράσεις, εποχές, ιστορικές περιόδους, κινήματα και πρωτοπορίες. Πάνω απ’ όλα, μιλάμε για ζωές ανθρώπων εμμονικών, δημιουργικών, έντονων και αντιφατικών, ζωές βιωμένες –αλλά κυρίως γραμμένες– σαν μυθιστόρημα, με την αναγνωστική απόλαυση εγγυημένη. Ηλίας Μαγκλίνης Υπεύθυνος σειράς ΣΤΗΝ ΊΔΙΑ ΣΕΙΡΆ ΕΤΟΙΜΆΖΟΝΤΑΙ Bill Bryson Σαίξπηρ: Όλη η αλήθεια για τη ζωή του Charles Seife Hawking Hawking: The selling of a scientific celebrity | 29