ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΕΚΔΟΤΙΚH Α.Ε. Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα Τηλ.: 211 3003500 Fax: 211 3003562 Εmail:
[email protected] EΞΑΜΗΝΙΑΊΑ ΕΦΗΜΕΡΊΔΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΆ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΎ Τεύχος 47 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ – ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2023-2024 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Δάφνη Βρέλλη Θοδωρής Τσώλης Μάρω Ταυρή ΔΙΟΡΘΩΣΗ Σοφία Πράρα ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ρεντουάν Αμζλάν metaixmio.gr ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ Παιδική εφημερίδα «Παιδιά, διάλειμμα!» Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Τ.Θ. 21001, Τ.Κ. 114 10 ΑΘΗΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ Εκδόσεις ΜΕΤΑΊΧΜΙΟ ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ ΣΕΣΧΟΛΕΙΑΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ 2 3 Κ.Π. 19657 Πολλά βιβλία της παιδικής βιβλιοθήκης μου τα οφείλωστα χειμωνιάτικα κρυολογήματα. Ημη- τέραμουφρόντιζε ναανακουφίζει τονπόνομου με ένα βιβλίο. Ο Όλιβερ Τουίστ ανήκε σ’ αυτή την κατηγορία. Με θυμάμαι να το διαβάζω και το στομάχι μου να σφίγγεται. Ένα κοριτσάκι «στα πούπουλα», στο ζεστό σπίτι του, με την κοτόσουπα να βράζει και το αχνιστό κακάο να πηγαινοέρχεται, συναντιέται μ’ έναν κόσμοάδικοκαι σκληρό, μεμηχανισμούςπου εκμεταλλεύονται τα παιδιά και τους στερούν την ξεγνοιασιά της παιδικής ηλικίας. Η μικρή Λίνα γνώρισε μέσα από τις περιπέτειες τουΌλιβερΤουίστ τοαπάνθρωποπρόσωπο του κόσμου έξωαπό τηνασφαλισμένηπόρτατης. Τηνκακοποίησηκαι τηνεκμετάλλευ- ση των παιδιών που μεγαλώνουν χωρίς προνόμια, χωρίς οικογέ- νεια, χωρίςαγάπη.Μαζί γνώρισε και την ελπίδακαι τηδύναμητου καλού που θριαμβεύει. Πάντα θα ευγνωμονώ τον μικρό αλητάκο του Ντίκενς για το μάθημα ζωής που μου έδωσε. Έγινε το αγαπη- μένο μου βιβλίο που διάβασα πολλές φορές. ΛίναΜουσιώνη Οκόσμοςμας , σε κείμενα της Αγγελικής Βαρελ- λά και εικονογράφηση τουBeniaminoBondini, όταν ακόμη υπήρχαν οι ψιλές, οι δασείες και οι περισπωμένες, ήταντοδικόμουπαράθυροστον ονειρικό κόσμο της υπέροχης παιδικής λογοτε- χνίας. Και μου τοάνοιξε διάπλατα. Χιούμορπλη- θωρικό, γέλιογάργαρο, εικόνεςοικείες, πολύχρωμεςκαι «σπιτικές» τρύπωσανστηνπαιδικήμουβιβλιοθήκηκαι καρδιά, και με έκαναν να θέλω να γελάσω, να κλάψω, να μοιραστώ, να τρυπώσω στις σελίδες τουβιβλίου, νααφηγηθώκι εγώκαι να γράψωκι εγώσαν και εκείνη,ανατρέποντας ταστερεότυπαμε τον ίδιοτρόποπουτο έκανε και η αγαπημένη Αγγελική Βαρελλά τόσο μα τόσο προχω- ρημένα, διορατικάκαι με υπέροχημαεστρία…50 χρόνιαπριν! Το βιβλίο έγινε κειμήλιο, κληρονομιά και γούρι και για την επόμενη γενιά, και στέκει ακόμη περήφανο στη βιβλιοθήκη του μεγάλου μου γιου, χιλιοδιαβασμένο, ταλαιπωρημένο αλλά ανθεκτικό, να μας υπενθυμίζει τις παιδικές μας ηλικίες… ΜαριέτταΚόντου Θα πρέπει να ξέρεις ότι συγγραφέας συνήθως γίνεται όποιος ήόποιααγαπάει τοδιάβασμακαι έχει διαβάσειπολλά, μαπάρα πολλά βιβλία στη ζωή του/της. Έχεις όμως αναρωτηθεί ποτέ ποιο ήταν το αγαπημένο βιβλίο διαφόρων συγγραφέων όταν ήταν παιδιά σαν κι εσένα; Ήρθε η ώρα να το ανακαλύψεις! Οι συγγραφείςμαςπαίρνουντονλόγοκαι σου (ξανα)συστήνονται ως παιδιά. «“Το χαρτί είναι πιουπομονετικόαπό τους ανθρώ- πους”. Αυτότογνωμικόμούήρθεστοννουότανμια μελαγχολική μέρα, με το κεφάλι στηριγμένο στα χέρια, παιδευόμουν να πάρω απόφαση: να βγω ή να μείνωστο σπίτι μου. Ναι, πραγματικά, το χαρτί είναι υπομονετικό και, καθώς υποθέτω ότι κανείς δε θα ενδιαφερθεί γι’ αυτό το χαρτόδετο τετράδιο πουφέρει τοναξιοπρεπήτίτλο “Ημερολόγιο” , δενέχωκαμιάπρό- θεσηνατοδώσωποτέ ναδιαβαστεί, εκτόςανσυναντήσωστηζωή μου τονΦίλο ή τηΦίληστους οποίους θα το δείξω». Τι κι αν ήμουν μόνο δέκα χρονών κι εσύ δεκατριών; Με βοήθησες να καταλάβω πωςμπορώκι εγώναέχωμυστικά, ναγράφωημερολόγιο, ναεμπι- στεύομαι τοχαρτί και ναπεριμένωτονΦίλοήτηΦίληπου ίσως δε θα έρθει ποτέ. Μου έμαθες πως η περιπέτεια είναι παντού. Ακόμα και μέσαστηφυλακή.Μετομολύβι και τοχαρτί μπορείςναδραπε- τεύεις. ΆνναΦρανκ, σ’ ευχαριστώ! Ελένη Σβορώνου Κάποια βιβλία είναι μαγικά. Αν τύχει, μάλιστα, να συναντηθείτε και τηνπιομαγικήεποχή, όταν είσαι δηλαδήπαιδί, τότε δεν τα ξεχνάς ποτέ! Αυτό έπα- θαμε τομυθιστόρημα Μικρές κυρίες της Λουίζας Μέι Άλκοτ. Παρουσιάζει την ιστορία τεσσάρων κοριτσιών, τωναδερφώνΜαρτς.Ομπαμπάςλείπει στον πόλεμο, οπότε την καθημερινότητα φτιά- χνουν ένας ζωηρός κοριτσόκοσμος και ημαμά, πουδυναμώνει τα παιδιά απέναντι στη φτώχεια, την παγωνιά, την απογοήτευση. Μη νομίσεις ότι το κείμενο είναι καταθλιπτικό. Καθόλου! Το σπι- τικό των Μαρτς έχει τζάκι, μαλακά καθίσματα, κήπο με δέντρα, κατοικίδια, ζωήμε μια λέξη. Περισσότερο έχει όμως ενδιαφέρου- σες προσωπικότητες. Οι Μεγκ, Τζο, Μπεθ και Έιμι κάνουν σκαντα- λιές, παλεύουν, διαφωνούν, φιλιώνουν και ονειρεύονται το μέλ- λον. Ξεχωρίζει ηασυμβίβαστηΤζο, πουλαχταρά (και καταφέρνει) να γίνει συγγραφέας. Δυνατό σημείο του βιβλίου; Οι δεσμοί αγά- πης, η αυτοθυσία. Όταν, ας πούμε, η Μπεθ... Να το, πάλι, παρα- σύρθηκα! Σταματάω. Τι λες, όμως, νασυνεχίσεις εσύ, διαβάζοντάς το ; Κατερίνα Δημόκα Μπορώ να πω ότι ήμουν από τους τυχερούς, γιατί είμαστε τρίααδέρφια. Τοπαιχνίδι δηλαδή και ηπαρέαδε μας έλειπανποτέ. Επίσης δε μας έλειπανποτέοι ιστορίες.Με τηδιαφοράότι δεν ήταν ιστορίες από βιβλία. Ήταν αφηγήσεις. Αφηγήσεις μιας παλαιότερης γενιάς, γεμάτες ανεμελιά, παιχνίδι και παιδικέςσκανταλιές. Δεν ήταν σίγουρο πόση αλήθεια ή πόση φαντασία κρυβόταν μέσα σε αυτές τις ιστορίες, αλλά εγώαυτές τις ιστορίες αναπολώ. Φυσικά, δεν έλειπαν και τα παραμύθια. Παραμύθια όχι μόνο από βιβλία, αλλά και από κασέτες. ΟΜανωλιός κουρσάρος , Το ελεφαντάκι πουήθελε ναφορέσει παντελόνι . Τι γέλια κάναμε…Έναβιβλίο που θυμάμαι ακόμα είναι Τα παραμύθια της Θείας Λένας , που είχε 365 ιστορίες και τραγούδια, έναγιακάθεμέρα. Κάθεμέρακαι άλλο, αλλά κάθε μέρα ιστορίες. Πότε από βιβλία, πότε από τη φαντασία της μαμάς μας, αλλάακόμα και τώρα οι καλύτερές μου αναμνήσεις. ΥΓ. Ναακούς τημαμάσου νασου λέει πώς έφτιαχναν σκιάχτραμε τον αδερφό της και ανέβαιναν στα δέντρα στο χωριό, περιμένο- ντας ναπεράσουνπεραστικοί από κάτωγια ναπετάξουν τοσκιά- χτροκαι νατους τρομάξουν... Ακόμακαι τώραπουτοκάνωεικόνα γελάω... Καλύτερο και από τον Κακό Λύκο – χα χα! Λίνα Σωτηροπούλου Ήμουν κι εγώπαιδί κάποτε. Ένα αγοροκόριτσο με μακριά αλογοουρά. Έπαιζα ποδόσφαιρο, κρυφτό, κυνηγητό κι έκανα ποδήλατο με τις ώρες. Το βράδυ, όταν κατάκοπη πια ξάπλωνα στο κρεβάτι με γόνατα και αγκώνες κατακόκκι- να από το ιώδιο, διάβαζα με μανία τις περιπέ τειες του Μικρού Νικόλα . Με αυτό τον τρόπο συνέχιζαναπαίζω, ναγελάω, νακάνωσκανταλιές, κιαςήμουνμέσα σετέσσερις τοίχους. ΤαβιβλίατωνΡενέ Γκοσινί και ΖανΖακΣενπέ ήταν για μένα μια υπέροχη συντροφιά. Όλη η τρελοπαρέα με τον Ανιάν, τονΑλσέστ, τονΕντ, τονΖοφρουά, τονΚλοτέρ, τονΡούφους με ταξίδευεσε έναν κόσμοπου τον ένιωθαδικόμου. Ήμουν κι εγώ μέλος αυτής της παρέας και κολλητή του Νικόλα. Τα βιβλία αυτά συμβολίζουν τηνπαιδικήμουηλικίακαι κάθεφοράπου ταξεφυλ- λίζω είναι σαν να μπαίνω σε μια χρονομηχανή και να επιστρέφω εκεί ξανά. Τότε που ήμουν κι εγώπαιδί! ΙωάνναΜπαμπέτα Ε λοιπόν είχα τουλάχιστον δύο αγαπημένα βι- βλίαότανήμουνπαιδί.Τοέναήταντο Κοντάστις ράγιες τηςΆλκηςΖέηκαι τοάλλομιασυλλογήμε ιστορίεςτουΧανςΚρίστιανΆντερσεν, πουκάπο- τε ήταν της μητέρας μου, όταν εκείνη ήταν παι- δί. Δεν ξέρωγιατί ήταν τααγαπημέναμου. Υπο- θέτωότι ταυτιζόμουνπάραπολύμετηΣάσα, την ηρωίδαστοβιβλίοτηςαγαπημένηςμουΆλκηςΖέη.Μεσυγκινούσε η μοναχικότητά της, αλλά και η διάθεσή της ναβοηθήσει τους άλ- λουςκαι ειδικάτουςλιγότεροπρονομιούχουςαπόεκείνη. Στις ιστο- ρίεςτουΆντερσεν, πάλι, μεγοήτευανεκείνεςοι μικρέςλεπτομέρει- ες από τις οποίες δημιουργούσε συναρπαστικές ιστορίες. Από τις αγαπημένεςμουήταν Ηβοσκοπούλακαιοκαπνοδοχοκαθαριστής , Τι διηγείται ολαιμόςενόςμπουκαλιού καιφυσικά ΗΒασίλισσατου Χιονιού . Αυτήητελευταίαειδικάκάπωςμετρόμαζεκιόλας.Πολλές φορέςότανθέλωναξανασυναντηθώμε τοπαιδί πουήμουνκάπο- τε αυτά ταβιβλία ξαναδιαβάζω. ΑγγελικήΔαρλάση Δύσκολοναδιαλέξειςέναμόνοβιβλίοπουνααγά- πησεςωςπαιδί. Ανόμωςσκεφτώποιοήτανεκείνο πουθυμάμαι έντονακαιπουξεχώρισαγιατοείδος του, θα διαλέξω χωρίς δεύτερη σκέψη το Παρα- μύθι με τα χρώματα του Αλέξη Κυριτσόπουλου. Ως παιδί, ήταν, ίσως, το πρώτο βιβλίο που μπο- ρούσαδιαβάζοντάς τοναφανταστώτονσυγγρα- φέα του να το δημιουργεί – με τους μαρκαδόρους του, τις νερο- μπογιές του και ό,τι άλλο χρειαζόταν. Τα γράμματα τα ίδια ήταν απόμόνα τους εικόνες. Χόρευαν και αγκάλιαζαν τις σελίδες χωρίς να είναι αναγκαστικά σε ευθεία γραμμή. Ήταν χρωματιστά, δια- φορετικάτο ένααπότοάλλο. Κεφαλαία, πεζά– χωρίς κανόνες. Το πιο αντισυμβατικό βιβλίο για μένα τότε! Οι εικόνες, απλές, συ- μπλήρωναντοκείμενομοναδικά.Ηχαράκαι ηλύπητρειςγραμμές. Αφαίρεση.Ματόσοκαθαρή. Σχήματα, χρώματα, γραμμές και σχέ- διααποτυπωμέναπάνωσε χαρτί μού έμοιαζαν τόσο ζωντανάπου νόμιζα πως, αν ανοίξω απότομα το βιβλίο ανάποδα, θα πέσουν όλα έξω. Ίσως για μένα να ήταν το πρώτο τρισδιάστατο βιβλίο, χωρίςπραγματικάναείναι. Δημιουργούσε έναν καινούριοκόσμο, με απλά συστατικά, παιδικές πεταλούδες, χαμόγελα από απλές καμπύλεςκαι καράβιασχεδόνμονοκοντυλιάπουμεταξίδεψανγια πολλά χρόνια κι ακόμη με ταξιδεύουν. ΣοφίαΔάρτζαλη Το πρώτο μου, το αγαπημένο μου απ’ τα βιβλία της μικρής αλλάμαγικής παιδικής μου βιβλιοθή- κης ήταν μια έκδοση της Οδύσσειας για παιδιά. Βρίσκεται ακόμηστην πρώτη και καλύτερη θέση στην τωρινή μου βιβλιοθήκη, που παρότι ασυγ- χώρηταμεγάλη εξακολουθεί ναδηλώνει μαγική. Απ’ τηνπρώτηστιγμήπουάνοιξακαι ξανοίχτηκα στα ταξίδια τουΟδυσσέαβρέθηκασ’ έναν κόσμοαπέραντο, ανε- ξερεύνητο, σπουδαίο και συναρπαστικό, συγκλονιστικά χειρο- πιαστό, το ίδιοαληθινόμε τον κόσμο γύρωμου. Έχωαγαπήσει κι άλλαβιβλία, κι άλλα ταξίδια, κι άλλες περιπέτειες. ΜαστονΟδυσ- σέα γυρίζωπάντα. Γιατί ο ήρωας των παιδικών μου χρόνων μπο- ρεί να μην είναι ο βασιλιάς της γενναιότητας, της φρονιμάδας, της αλήθειας ή της ειλικρίνειας, είναι όμως σίγουρα ο βασιλιάς τουγυρισμού. ΟΟδυσσέας γυρίζει τις θάλασσες και τους κόσμους κι όλο λέει: «Ήρωας αγύριστος δεν υπάρχει». Τον άκουσα τότε, τον ακούω και τώρα. Μαρία Αγγελίδου Πόσο αγάπησα ως παιδί το Βιβλίο της Ζούγκλας και τον ήρωά του, τον Μόγλη! Οι ιστορίες του βι- βλίουμεέκαναννακαταλάβω, μεταξύάλλων, τρία πολύ σημαντικάπράγματαπου καθόρισαν και τα βιβλία που γράφω εγώ. Πρώτα απ’ όλα, ότι οι άν- θρωποι ανήκουμεστοζωικόβασίλειο. Τοξεχνάμε συχνά, αλλάζώοείμαστεκι εμείς! Καθόλουτυχαίο που όταν βρεθούμε σε ένα δάσος, στη θάλασσα ή οπουδήποτε αλλού στην άγρια φύση το μυαλό μας ησυχάζει και ηρεμούμε πιο εύκολα... Αυτό είναι το φυσικό μας σπίτι. Το δεύτερο που έμαθα είναι πως μοιραζόμαστε τον κόσμομας με απίθανα ζώακαι ευφά- νταστα όντα, και πως αυτό είναι που κάνει τον πλανήτη μας τόσο όμορφο. Τοτελευταίο, ίσωςκαι σημαντικότερο, είναι πως εμείς, τα πιο έξυπνα ζώααπ’ όλα, που έχουμε ανακαλύψει τόσαπράγματα, όπως τη φωτιά, και έχουμε εφεύρει τόσα άλλα, έχουμε την υπο- χρέωση ναπροστατεύουμε τον πλανήτη μας. Ελένη Ανδρεάδη Σε αυτό το τεύχος συμμετείχαν οι μαθητές των τμημάτων Ε1 και Ε2 της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής Θεσσαλονίκης, με τη βοήθεια των δασκάλων τους Σμαράγδας Καϊμάκη και Κωνσταντίνου Κιντή, οι μαθητές της ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Βαρυπέτρου Χανίων, με τη βοήθεια του διευθυντή Ευάγγελου Παγωνίδη, οι μαθητές του τμήματος Γ1 του 70ού Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, με τη βοήθεια της δασκάλας τους Έφης Γεωργίου, καθώς και τα παιδιά της δημοσιογραφικής ομάδας του 14ου Δημοτικού Σχολείου Γλυφάδας που συντονίζει η δημοσιογράφος Ζωή Κοσκινίδου.