Τριλογία της Κούβας

P E D RO J UAN GU T I É R R E Z 46 στην Πλάσα Σίβικα, που πλέον ήταν η Πλάσα ντε λα Ρεβολουσιόν. Κά­ θε μέρα συνέβαινε κάτι καινούργιο. Εθνικοποίηση των βορειοαμερικα­ νικών εταιρειών πετρελαίου. Λίγο μετά, εθνικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων. Ο Φελίπε, όπως όλοι οι έμποροι, ήταν προβληματισμέ­ νος. Και σχολίαζε στο συνδικάτο των ισπανών εμπόρων: «Για να δούμε πού θα το πάνε. Δεν έχουν κανένα λόγο να πειράξουν τους μικρούς εμπόρους. Ξέρουν ότι, αν το κάνουν, η χώρα θα κατα­ ποντιστεί μέσα σε λίγες μέρες». Οι ισπανοί κληρικοί άρχισαν κι αυτοί να φεύγουν από τη χώρα. Οι κλειστές εκκλησίες όλο και πλήθαιναν. Όλοι οι ξένοι έφευγαν εσπευ­ σμένα. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1960 δημεύτηκαν οι τρεις αμερικανικές τράπεζες. Ο Φελίπε περίμενε μια δυο μέρες, με σύνεση. Πήρε τηλέ­ φωνο. Δεν απαντούσε κανείς. Πήγε στα γραφεία. Ήταν κλειστά και δύο πολιτοφύλακες στέκονταν στην πόρτα. Δεν ήξεραν τίποτα. Δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Δεν υπήρχαν απαντήσεις. Κανείς δεν ήξε­ ρε. Είχε χάσει τα χρήματα του λογαριασμού. Λίγο αργότερα, τον Οκτώ­ βριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν τον μερικό εμπορικό αποκλεισμό της Κούβας και σύντομα ακολούθησε η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων. Πανικός. Οι υπόλοιποι έμποροι, ιδίως οι Εβραίοι, έκλεισαν τα καταστήματά τους κι έφυγαν γρήγορα από τη χώρα. Μέσα σε λίγους μήνες δεν είχε μείνει κανείς. Έσωσαν τα λιγοστά πράγματα που μπο­ ρούσαν. Ένας από κείνους τους «Πολωνούς» 4 είχε ένα κατάστημα ενδυμάτων δυο βήματα από την υποκαμισοποιία. Καταρρακωμένος, είπε στον Φελίπε: «Αυτό είναι κομμουνισμός. Στείλαμε ήδη τα παιδιά στη Νέα Υόρκη και οργανωνόμαστε για να φύγουμε το συντομότερο κι εμείς. Πρέπει να σώσουμε ό,τι μπορούμε». ΟΦελίπε δεν είχε την παραμικρή ιδέα για τον κομμουνισμό. Έτσι, ρώτησε τον Πολωνό: «Γιατί κομμουνισμός; Αυτός είναι η δικτατορία της Ρωσίας, απ’ ό,τι έχω καταλάβει. Εδώ είμαστε πολύ μακριά». «Ο κομμουνισμός είναι παντού, φίλε μου. Μέχρι και στις Ηνωμέ­ νες Πολιτείες. Πού ζείτε; Στη Σελήνη; Αυτοί οι άνθρωποι είναι κομ