Ζωή: Οδηγίες χρήσης από τους μεγάλους φιλοσόφους για να τα βγάλεις πέρα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 11 της φιλοσοφίας κι ότι η αρχαία φιλοσοφία είναι μια μορφή ψυχο- θεραπείας. Το γεγονός ότι τόσο ο ιδρυτής της λογικοθυμικής συ- μπεριφορικής θεραπείας Άλμπερτ Έλις όσο και ο ιδρυτής της γνω- στικήςσυμπεριφορικήςθεραπείας ΆαρονΜπεκεπηρεάστηκαναπό τον στωικισμόδεν είναι καθόλου τυχαίο. Στηφράση τουΕπίκτητου «οι άνθρωποι δεν ενοχλούνται απ’ ταπράγματα, αλλάαπ’ τις πεποι- θήσεις τους γι’ αυτά», αναγνώρισαν αμφότεροι ένα χρέος. Το σκε- πτικό τους είναι ότι ο τρόπος σκέψης μας επιδρά στον τρόπο που αισθανόμαστε και γι’ αυτό μπορούμε αλλάζοντας τα συναισθήμα- τά μας να αλλάζουμε τη σκέψη μας. Σύμφωναμε τον Ρίτσαρντ Σοράμπτζι, η ιδέα τηςφιλοσοφίαςως θεραπείας εντοπίζεται ήδη απ’ τον 5ο αιώνα π.Χ., στον Δημόκριτο, οοποίος έλεγε ότι «η ιατρικήθεραπεύει τις ασθένειες τουσώματος και η σοφία απελευθερώνει την ψυχή απ’ τα συναισθήματα». Αυτή η προσέγγιση φαίνεται ότι διατηρήθηκε απ’ τους μετέπειτα Στωι- κούς, τους Σκεπτικιστές και τους Επικούρειους. «Ματαιοδοξίαονο- μάζεται η λέξη που χαρακτηρίζει τον φιλόσοφο εκείνο που δεν θεραπεύει κανέναν [ανθρώπινο] πόνο» έλεγε ο Επίκουρος. «Όπως δεν υφίσταται κέρδος απ’ την ιατρική που δεν αποβάλλει τις ασθέ- νειες απ’ το σώμα, έτσι δεν υφίσταται και κέρδος απ’ τη φιλοσοφία που δεν αποβάλλει τον πόνο απ’ τον νου». Οι Στωικοί φιλόσοφοι επίσης δήλωναν ξεκάθαρα ότι η φιλοσοφία θα πρέπει να αντιμε- τωπίζεται ως μια «ιατρική τέχνη της ψυχής». Αλλά η σχέση μεταξύ της φιλοσοφίας και της θεραπείας δεν είναι τόσο ευδιάκριτη όσο φαίνεται. Εκτός απ’ το επιχείρημα που προβάλλαμε, ότι κάποιες φιλοσοφικές σχολές έχουν μεγαλύτερη σχέσημε την καθημερινότητααπ’ ό,τι άλλες, υπάρχει κι έναακόμα ζήτημα: οι έννοιες χάνονται τόσο μέσα στον χρόνο όσο και στη με- τάφραση. Όταν οι αρχαίοι μιλούσαν για «θεραπεία» δεν εννοούσαν ακριβώς το ίδιο μ’ αυτό που εννοούμε εμείς σήμερα. Δεν πίστευαν ότι ημελέτη τηςφιλοσοφίας ήταν μια τεχνική του ευ ζην. Θεωρού-