Ζωή: Οδηγίες χρήσης από τους μεγάλους φιλοσόφους για να τα βγάλεις πέρα

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Η ζωή δεν έχει οδηγίες χρήσης» λέει εύστοχα ένα παλιό ρητό. Οι κατασκευαστές τηλεφώνων, επίπλων, εδεσμάτων και άλλων αντι- κειμένων έχουν όλοι μια ξεκάθαρη ιδέα γι’ αυτά που δημιουργούν, για τις λειτουργίες που εξυπηρετούν και για το πώς πρέπει ναφτιά- χνονται και να χρησιμοποιούνται. Και μπορούν όλη αυτή τη γνώση να τη διοχετεύουν στη δημιουργία εγχειριδίων χρήσης. Για τα αν- θρώπινα όντα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν έχουμε δημιουργηθεί με προκαθορισμένο σκοπό. Έχουμε «πέσει» μέσα στονκόσμο,όπωςμαςυπενθυμίζειηφράσητουΧάιντεγκερ.Ήόπως το έθεσε ο Ζαν-Πολ Σαρτρ: για ταανθρώπιναόντα «ηύπαρξηπροη­ γείται της ουσίας». Είμαστε, πριν μάθουμε τι ακριβώς είμαστε και πώςθαέπρεπε ναζούμε. Χρειάζεται εμείςοι ίδιοι ναεπεξεργαστού- με τον σκοπό μας, καθώς αυτός δεν είναι δεδομένος. Υπάρχει ωστόσο κι ένα άλλο είδος εγχειριδίου χρήσης στο οποίο μπορούμε να καταφύγουμε, εφόσον κάνουμε μια μικρή, αλλά ση- μαντική, αλλαγή στη γραμματική. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα εγχειρίδιο χρηστών – ένα εγχειρίδιο για χρήστες γραμμένο από χρήστες. Αυτοί οι χρήστες-συγγραφείς είναι οι φιλόσοφοι που αγωνίζονται μετηνανθρώπινηκατάστασηεδώκαι χιλιετίες, απότην αρχαιότητα της Κίνας, της Ινδίας και της Ελλάδας ως τις μέρες μας. Τα λόγια των νεκρών φιλοσόφων εξακολουθούν να μας μιλούν διαμέσου των αιώνων γιατί ως ανθρώπινα όντα έχουμε πολλά κοι- νά μεταξύ μας. Υπάρχουν ανθρώπινες ανάγκες που είναι παγκό- σμιες και καταστάσεις ζωής που είναι κοινές για όλους. Kάθε άτο- μο είναι μοναδικό σαν μια χιονονιφάδα, όπως κάθε κατάσταση και κάθε κοινωνία είναι διαφορετική απ’ την άλλη. Αλλά μπορούμε να πάρουμε μαθήματα απ’ την πληθώρα των γνώσεών μας για την ανθρωπότητα ώστε να φωτίσουμε την κάθε περίπτωση χωριστά.