Μαθαίνουμε στο σπίτι με τη μέθοδο Μοντεσσόρι - Ιδέες και δραστηριότητες

16 ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ «Το άτομο που έχει καταστεί τεχνητά σιωπηλό δεν είναι απαραίτητα πειθαρχημένο. Το άτομο αυτό είναι εκμηδενισμένο, όχι πειθαρχημένο». Αρχικά, ίσως φαίνεται περίπλοκο να συμφωνήσει κάποιος με τη λογική της Μοντεσσόρι, επειδή μοιάζει να έρχεται σε αντίθεση με όσα μας έχει μάθει τόσα χρόνια η κουλτούρα μας, που ερμηνεύει την εκπαί- δευση ως παιχνίδι εξουσίας ανάμεσα σε έναν ενήλικα κάτοχο της γνώσης –τον εκπαιδευτικό– και ένα άμορ- φο, εύπλαστο ανθρώπινο ον – τον εκπαιδευόμενο. Σύμφωνα με τη μοντεσσοριανή προσέγγιση ωστόσο, η εκπαίδευση δεν είναι κάτι που μεταφέρε- ται δογματικά από τον δάσκαλο, μα μια φυσική δια- δικασία που ξετυλίγεται μέσωαυθόρμητων εμπειριών εντός του περιβάλλοντος του ατόμου. Η Μοντεσσόρι πιστεύει ακράδαντα ότι το παιδί χρειάζεται ελευθερία , η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας που το παιδί κατέχει από φυσικού του, μα καταπιέζεται από τους κοινωνικούς κανόνες και τις συνεχείς παρεμβάσεις των ενηλίκων. Από αυτή την ελευθερία πηγάζει η υπευθυνότητα , η οποία φέρνει την πειθαρχία. Η ελευθερία και η πειθαρχία φαινομενικά είναι δύο αντίθετες έννοιες ανίκανες να συνυπάρχουν, αλλά η Μοντεσσόρι τις συνέδεσε στενά: «Πειθαρχημένος ορίζεται ο άνθρωπος που είναι κύριος του εαυτού του, ικανός για αυτοδιάθεση όποτε πρέπει να αποφασίσει να ακολουθήσει έναν κανόνα της ζωής». Αυτό δεν σημαίνει ότι δίνεται στο παιδί το περι- θώριο για απεριόριστες πράξεις. Η ελευθερία του παιδιού περιορίζεται από το συλλογικό συμφέρον, γι’ αυτόν τον λόγο το παιδαγωγικό πλάνο περιλαμ- βάνει ασκήσεις στον αυτοέλεγχο απέναντι σε κάθε μορφή συμπεριφοράς που βλάπτει τους άλλους ή είναι κοινωνικά ακατάλληλη. Και ο ενήλικας; Ποιος είναι ο ρόλος του εντός ενός εκπαιδευτικού συστήματος που βασίζεται στην ελευθερία; Ο ενήλικας πρέπει να παρέμβει, ώστε να βοηθήσει το παιδί να διασφαλίσει αυτή την ελευθε- ρία. Αυτό σημαίνει ότι η παρέμβασή του μειώνεται στο ελάχιστο, αντιμετωπίζοντας με κατανόηση και σεβασμό τις φάσεις του παιδιού, δίχως να παρεμ- βαίνει ή να καταστέλλει, δίχως να έχει προσδοκίες ή να παίρνει τη θέση του παιδιού. Η παρέμβαση του ενήλικα είναι μετρημένη, καθώς η υπερβολική βοή- θεια έχει το αρνητικό αποτέλεσμα να αρνείται τη