Μαθαίνουμε στο σπίτι με τη μέθοδο Μοντεσσόρι - Ιδέες και δραστηριότητες

14 «Σκοπός της εκπαίδευσης πρέπει να είναι η ανάπτυξη των έμφυτων ψυχικών δυνάμεων κάθε ανθρώπου». Η Μαρία Μοντεσσόρι υπήρξε αναμφισβήτητα πρωτοπόρος μιας σημαντικής πολιτισμικής επανά- στασης στον χώρο της παιδαγωγικής. Σκοπός της ήταν να αλλάξει την ανθρωπότητα ξεκινώντας από την αρχή, δηλαδή από τον τρόπο που εκπαιδεύεται το παιδί. Χάρη στην εμπειρική προσέγγισή της, προσπά- θησε να προωθήσει μια επιστημονική παιδαγωγική βασισμένη στην άμεση παρατήρηση και την αμερό- ληπτη ανατροφοδότηση. Ξεκινώντας από τις ανθρω- πολογικές σπουδές και την πειραματική ψυχολογία, πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της παρατη- ρώντας τα παιδιά και τις αυθόρμητες αλλαγές τους, πιστεύοντας πως «ακρογωνιαίος λίθος της επιστημο- νικής παιδαγωγικής είναι ένα σχολείο που επιτρέπει στο παιδί να εκφράζεται αυθόρμητα και ζωηρά» . Η Μοντεσσόρι έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για κοινωνική αλλαγή και ανανέωση των ανθρώπι- νων σχέσεων, ειδικά εκείνων που είχαν αλλοιώσει τα ολοκληρωτικά συστήματα. Στη βάση της συλλογιστι- κής της βρισκόταν το ζήτημα της καταπίεσης, που δεν άφηνε χώρο για ελευθερία έκφρασης και δεν είχε πίστη στη φυσική ανάπτυξη των ανθρώπων, αντιθέ- τως, επεδίωκε να τους φυλακίσει και να τους ελέγξει παραπλανώντας τους. Πίστευε σθεναρά πως οι παι- δαγωγικές μέθοδοι που ήταν της μόδας τότε οδηγού- σαν στον «θάνατο της φυσικής ζωής και στην κατάρ- γηση της αυθόρμητης δημιουργικότητας του παιδιού». Ο τρόπος σκέψης της λοιπόν είναι κάτι παραπάνω από απλή μέθοδος. Πρόκειται για μια γνήσια παιδα- γωγική προσέγγιση, στόχοι της οποίας είναι η αν- θρώπινη αλλαγή και η προώθηση της πεποίθησης πως τα παιδιά που ανατρέφονται με αγάπη και σεβα- σμό προς την προσωπικότητά τους και την ελευθερία τους μπορούν να γίνουν υπεύθυνοι και αξιόπιστοι ενήλικες, ικανοί να ανακαλύψουν ξανά ηθικές αξίες. ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ «Το μεγαλείο της ανθρώπινης προσωπικότητας ξε- κινά με τη γέννηση του ανθρώπου. Αυτή η δήλωση οδηγεί σε ένα συμπέρασμα που ίσως ακούγεται παρά- ξενο: η εκπαίδευση θα έπρεπε να ξεκινά με τη γέννηση». Ας ξεκινήσουμε με το εξής: Πόσοι έχουμε σκεφτεί ότι το νεογέννητο μπορεί ήδη να θεωρηθεί άτομο προικισμένο με ψυχική ζωή, ιδέες, έμφυτες ικανότη- τες, περιέργεια για το περιβάλλον και ζωτική δύνα- μη; Για κάποιους, ίσως, αυτή είναι μια ιδέα που πάει κόντρα στο ρεύμα. Ακόμη και σήμερα έχουμε την τάση να πιστεύουμε πως το βρέφος δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα μαλακό, αφράτο σώμα που χρειάζεται πλύσιμο, φαγητό και ύπνο, σύμφωνα με τη δική μας ρουτίνα και τις δικές μας ανάγκες, σχε- δόν σαν κουτάβι που χρειάζεται εκπαίδευση. Κι όμως, έναν αιώνα πριν, η Μαρία Μοντεσσόρι είχε ένα ριζικά διαφορετικό όραμα, στο οποίο το παι- δί βρισκόταν στο επίκεντρο της κοινωνίας και δικαιούνταν βαθύ πολιτισμικό στοχασμό. Ενάντια στην οπτική που έβλεπε το νεογέννητο ως κάτι το αδρανές, εκείνη πίστευε ότι το μωρό διέθετε σημα- ντικές ψυχικές ικανότητες, ακόμη και από τις πρώτες ώρες της ζωής του. «Κάθε πλάσμα που έρχεται στον κόσμο είναι, πέρα από φυσικό σώμα, και κάτοχος λαν- θανουσών λειτουργιών, που δεν αφορούν τα φυσιο- λογικά του όργανα, αλλά εξαρτώνται από το ένστικτο». Η μοντεσσοριανή οπτική Μια καινούρια παιδαγωγική